EU: Oekraïens verdrag nog mogelijk - Timosjenko in hongerstaking

De samenwerkingsovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie, die Kiev voorlopig niet wil ondertekenen, is nog niet van tafel. Dat heeft de EU vanmiddag gezegd. De Oekraïense oud-premier Joelia Timosjenko is in de gevangenis in hongerstaking gegaan om de regering onder druk te zetten het samenwerkingsverdrag met de EU te sluiten.

Sommigen demonstranten sloegen de politie in Kiev met verkeerskegels en andere objecten. Foto Reuters / Dmytro Larin

De samenwerkingsovereenkomst tussen Oekraïne en de Europese Unie, die Kiev voorlopig niet wil ondertekenen, is nog niet van tafel. Dat hebben voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso en voorzitter van de Europese Raad Herman Van Rompuy vanmiddag volgens persbureau AP gezegd. De twee veroordeelden de handelwijze van Rusland in de kwestie. De vroegere Oekraïense premier Joelia Timosjenko is in de gevangenis in hongerstaking gegaan om de regering onder druk te zetten het samenwerkingsverdrag met de EU te sluiten.

Barroso en Van Rompuy hekelden de handelwijze van Rusland omdat het Oekraïne onder zware druk heeft gezet om de overeenkomst voorlopig niet te tekenen. Donderdag besloot de regering van president Viktor Janoekovitsj onverwacht de ondertekening van het akkoord met de EU op te schorten, omdat het land het zich naar eigen zeggen niet kan permitteren de handel met Rusland te verliezen. Moskou heeft alles op alles gezet om de overeenkomst tussen Kiev en de EU te voorkomen en onder andere gedreigd handelsbarrières met Oekraïne op te trekken als het land de overeenkomst tekent, maar de EU wil Oekraïne nog een kans geven. Het associatieverdrag met de EU zou de handel en de politieke samenwerking van Oekraïne met de unie versterken.

Een voorwaarde van de EU voor de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst was dat de gedetineerde oud-premier Joelia Timosjenko de mogelijkheid wordt geboden in het buitenland een medische behandeling te ondergaan. Haar detentie is volgens het Westen politiek gemotiveerd. Het Oekraïense parlement wees wetsvoorstellen die Timosjenko’s behandeling in het buitenland mogelijk hadden gemaakt donderdag af nadat Janoekovitsj eerder had laten weten geen bezwaar te hebben tegen haar vrijlating.

Grote protesten sinds gisteren

Gisteren gingen tienduizenden Oekraïners in het centrum van Kiev de straat op om te getuigen van hun EU-gezindheid. Het was de grootste demonstratie sinds de zogeheten Oranje Revolutie van 2004.

Vandaag gingen de protesten door. De demonstranten riepen in de Oekraïense hoofdstad op tot het vertrek van de overheid. Sommigen van hen gooiden verkeerskegels en andere objecten naar de politie, die gasmaskers droeg en gewapend was met rubberen wapenstokken. Honderden betogers raakten slaags met de oproerpolitie voor het regeringsgebouw in Kiev. Volgens de oppositie raakte een demonstrant gewond. Ook voor de rest van de week staan grote 24-uursbetogingen gepland om Janoekovitsj ervan te overtuigen het verdrag toch aanstaande vrijdag te tekenen.

Update 19.45 uur: De 52-jarige Timosjenko is in de gevangenis in hongerstaking gegaan om de regering het samenwerkingsverdrag te laten tekenen. Dat heeft haar advocaat volgens persbureau AP laten weten tijdens de grote demonstratie voor de ondertekening van het verdrag in Kiev. In een open brief liet Timosjenko vorige week, nog voor Janoekovitsj besloot het verdrag niet te ondertekenen, weten dat de EU de eis dat zij vrijkomt wat haar betreft mag laten vallen als dit president Viktor Janoekovitsj ertoe kan brengen het verdrag te tekenen.

Janoekovitsj liet vanavond in een eerste reactie na zijn beslissing van vorige week weten dat de beslissing om het tekenen van het verdrag uit te stellen niet gemakkelijk was en uit economische noodzaak is genomen. Tegelijkertijd beloofde hij volgens persbureau Reuters in een televisietoespraak wel dat er “geen ander alternatief” is dan van Oekraïne “een samenleving gebaseerd op Europese normen” te maken. De president riep op tot “vrede” in het land.