De twijfels en talenten van onze beste actrices

‘Wat ons bindt is pijn, en diepe existentiële eenzaamheid’. De stijlgids Anti-glamour van actrices Halina Reijn en Carice van Houten heeft een hoog therapeutisch gehalte. De argeloze lezer op zoek naar modeweetjes en rode loper-roddels struikelt van het ene onzekerheidje in de volgende kwetsuur. Het begint nog legitiem met een ‘verdrietige thuissituatie’ (Van Houten) en een overleden vader (Reijn). Maar dan volgt algauw pagina op pagina vol twijfel en zelfkritiek. En ook uit de meer neutrale of grappig bedoelde passages ontstaat een beeld van grote emotionele labiliteit. Geregeld geven de twee blijk van overdreven onzekerheden, genante zelfverwaarlozing en destructieve trekjes. Van Houten heeft op haar 37ste nog steeds Loes Luca nodig voor het ordenen van haar walk-in-closet, en Reijn vindt vaak troost bij haar knuffelberen. Neurotische shopaanvallen worden met het fanatisme van de spijtoptant gecompenseerd door bezoekjes aan de astroloog of een macrobiotisch dieet. Oja, en echte therapie. Maar die lijkt dus nog niet erg aan te slaan.

De twee presenteren zich – zonder gêne, of zelfs met iets van trots – als kleine meisjes die niet in staat zijn verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven of carrière. Zie de kinderjurkjes die ze de dragen op de cover. ‘Kan iemand mij komen redden?’, schrijft Reijn over de zware rollen die ze speelt bij Toneelgroep Amsterdam.

Blijkens dit boekje zijn deze volwassen vrouwen nergens zonder hun agent, interieurontwerpster, voedselcoach, astroloog, therapeut, zus, masseur, (toekomstige) droomman en wie al niet meer. Twee succesvolle vrouwen om een voorbeeld aan te nemen? Ze zijn de eersten die het ontkennen. Fier toeteren ze hun peterpansyndroom van de daken.

Waarom moet al dat onvermogen zo uitdrukkelijk worden geëtaleerd? Is dat ‘anti-glamour’?

Ik persoonlijk vind het jammer. Niet omdat het verder geen lekker boek is; uiteindelijk heb ik best nog een paar make-uptips van Carice opgestoken. Nee, omdat ik hen bewonder als artiest. Dit zijn de beste actrices van hun generatie, en dat emotionele exhibitionisme zit de beleving van hun grootse talent in de weg. Sorry, Halina, maar ik wil gewoon van jouw schitterende Nora kunnen genieten zonder te denken aan alle Prada-kleding die je koopt ‘tegen de eenzaamheid’.

Tip voor gelijkgestemden: in de bioscoop draait nu The Fifth Estate, waarmee Van Houten bewijst dat ze minstens tot de Europese filmtop behoort. En vanaf 3 december is Reijn weer te zien in Rouw siert Electra bij Toneelgroep Amsterdam; vóór Nora de beste rol van haar loopbaan. Ga dat zien.

Meer hoef je niet te weten.

Herien Wensink is redacteur theater