Achtergrond Een debat over wat we allemaal mogen zien op internet is er niet

Verslaggevers

Internet was de plek voor iedereen: bedrijf en amateur bestonden gebroederlijk naast elkaar. Maar de internetgiganten weven het web nu in de vorm die hun het beste uitkomt, betoogt journalist Rebecca MacKinnon in haar kritische boek Consent of the Networked.

De giganten van nu zijn Google, Amazon, Facebook en Apple. Als idee: meer dan een half miljard mensen gebruikt de iTunes Store. Android van Google zit op meer dan 80 procent van alle telefoons. 70 procent van alle zoekopdrachten in de VS en 90 procent in Europa zijn via Google. Facebook heeft ruim 1 miljard gebruikers. Amazon domineert de cloud computing en ebookmarkt.

En de vier worden steeds groter.

In hoog tempo verdringen ze hun concurrenten, of eten die op voordat ze een bedreiging worden: fotodiensten, online boekhandels, advertentiebedrijven, patenten – alles wordt opgeslurpt. Door hun formaat hebben ze de macht de standaarden op het web te bepalen.

Voorbeeld: neem de real name policy die sociale netwerken Facebook en Google+ (en dus ook YouTube) hanteren. Voor deze bedrijven is het gunstig dat mensen alleen een account onder hun eigen naam mogen hebben. Adverteerders zien graag echte klanten, met een echte bankrekening.

Maar het beleid, dat anderen overnemen, is nadelig voor dissidenten en activisten. Die hoeven niet op Facebook, kan Mark Zuckerberg daarop misschien zeggen. Maar dat moeten ze misschien wel, willen ze hun doelgroep kunnen bereiken. En daarmee lopen ze extra risico.

Of neem censuur. Google heeft in het verleden zoekresultaten uit de Chinese zoekmachines geweerd, omdat het anders niet in China mocht opereren. Nu weigert het bedrijf kinderpornogerelateerde zoektermen. Twitter weert tweets uit de timeline als dat moet van de overheid in het land waar het opereert. Bedrijven doen dit, zegt MacKinnon, maar niemand kan erover stemmen.

Censuur op sociale netwerken is ondoorzichtig. Facebook heeft begrepen dat veel mensen liever kletsen en foto’s delen in een veilig tuintje zonder porno en racisme. Daarom is Facebook schoon, veilig en vriendelijk. Om dat zo te houden, gooit Facebook er voortdurend foto’s, teksten en profielen uit. De gebruikersvoorwaarden staan globaal online, maar de exacte regels van de teams en de automatische censuuralgoritmes blijven verborgen. Wel tepel met kind, geen tepel zonder kind; wel bloed, geen ingewanden. En de regels kunnen veranderen zonder overleg.

MacKinnon vindt dat de grote bedrijven meer openheid moeten geven. Er moeten debatten en wetten komen. Want ons leven wordt wél diepgaand door die bedrijven beïnvloed.

Tegelijkertijd moet de burger durven kiezen voor alternatieven, ook al zijn die minder gemakkelijk in gebruik. Een sociaal netwerk dat niet op advertenties drijft, een zoekmachine die niet je zoekopdrachten opslaat, mail die wél wordt versleuteld. Om het internet vrij te houden.