Hermansbiografie al voor verschijning voer voor critici. Is Otterspeers missie geslaagd?

Hermans in 1940 Foto NRC

Woensdag verschijnt ‘De mislukkingskunstenaar’, het eerste deel van de biografie van W.F. Hermans. De ruzies zijn al begonnen. Arjen Fortuin vraagt zich af of Otterspeer in zijn missie is geslaagd.

De polemiek die deze week losbarstte naar aanleiding van de verschijning van De mislukkingskunstenaar, de Hermansbiografie waar Willem Otterspeer de afgelopen 11 jaar aan werkte, past wel bij Hermans. De gedachte gaat terug naar de uitspraak van Arthur Muttah, de hoofdfiguur uit De tranen der acacia’s, die zegt: ‘de wereld streeft naar harmonie tussen schuld en wraak’. Wraak en weerwraak, schrijft Boekenredacteur Arjen Fortuin dit weekend in zijn recensie van Otterspeers langverwachte biografie, zijn onlosmakelijk met Hermans verbonden.

Otterspeer is volgens Fortuin knap geslaagd in het vinden van een afgewogen houding ten opzichte van de persoon Hermans”

“In zijn inleiding haalt hij een brief van Hermans aan waarin deze uitlegt „dat mijn kinderachtigheid, vooral bestaat uit een begeerte naar het ‘alles’, in vergelijking waarmee het ‘bijna alles’ waardeloos wordt.” En: „Ik eis meer dan er op deze wereld te vinden is.” Met zulke eisen is de mislukking onafwendbaar, vandaar: De mislukkingskunstenaar. Otterspeer gebruikt de mislukking, het falen, zo als centraal thema van zijn boek. Dat doet hij met overtuiging, daarbij dankbaar gebruikmakend van de omstandigheid dat ‘mislukking’ een breed begrip is. Je zou je even makkelijk kunnen voorstellen dat ‘wraak’ het leidende thema in deze biografie is.”

Otterspeer slaagt er volgens Fortuin ook in de lezer formuleringen voor te leggen die meer tonen dan zeggen. Maar de Hermansbiograaf laat ook kwesties lopen. De persoonlijke zaken, schrijft Fortuin, blijven wat aan de buitenkant.