Democraten VS verstevigen macht

President Obama heeft deze week meer macht gekregen. Kan dat zonder repressailes van de Republikeinen?

De Democraten in de Amerikaanse Senaat profiteerden vrijdag direct van hun omstreden stap om de regels voor zogeheten ‘filibusters’ aan te scherpen. Sinds deze week kan de Republikeinse minderheid niet langer eindeloos beslissingen tegenhouden door stemmingen uit te stellen.

De Democraten gebruikten hun toegenomen macht om eindelijk een rechter te benoemen voor het Hof van Beroep in Washington, dat onder meer recht spreekt in zaken die het Witte Huis raken. Obama probeerde al lange tijd een Democratische rechter benoemd te krijgen, maar Republikeinen in de Senaat wisten drie nominaties voor die post te saboteren met een filibuster, in feite een vetomacht voor de politieke minderheid.

Maar de Democraten kunnen spijt krijgen van hun stap. Ooit hebben ze de filibuster zelf weer nodig. De Republikeinen waarschuwden vrijdag dat zij omstreden benoemingen gaan doordrukken zodra zij in de toekomst de meeste Senaatzetels hebben.

De filibuster geldt nog wel voor benoemingen van leden van het Hooggerechtshof, die worden voorgedragen door de president. Ook voor wetgeving heeft de minderheid nog het vetowapen. Maar, luidde gisteren de vraag in Washington: wie houdt tegen dat in de toekomst de grootste partij in de Senaat ook op deze terreinen de filibuster afschaft?

„Als de meerderheid de regels kan veranderen, dan zijn er geen regels,” zei senator John McCain, die zich in het verleden ook heeft verzet tegen pogingen van zijn Republikeinse partij om de filibuster af te schaffen toen zij in de meerderheid waren. „Er waait een koude wind door de Senaat.”

President Obama kan waarschijnlijk tot het einde van zijn termijn ongehinderd benoemingen voor rechters en ministers door de Senaat krijgen, want volgens peilingen blijven de Republikeinen ook na de tussentijdse verkiezingen in 2014 in de minderheid.

De Republikeinen, die 45 zetels hebben, hadden tot nu toe grote invloed op de agenda van de Senaat. Voor een wetsvoorstel of een presidentiële benoeming is een meerderheid van één stem nodig, ofwel 51 van de honderd zetels. Maar om een stemming te organiseren, is een zogeheten ‘supermeerderheid’ nodig van zestig stemmen. Hier gebruikten de Republikeinen hun vetomacht.

Democraten reageerden euforisch op de afschaffing van de filibuster, die volgens hun door de Republikeinen werd misbruikt als sabotagemiddel. In het laatste zittingsjaar heeft het Congres 220 wetten aangenomen, het laagste aantal in de Amerikaanse geschiedenis. Acht jaar geleden waren dat er nog 330.

De Republikeinen in de Senaat zijn furieus. Volgens de Republikeinse senator Lamar Alexander is de hervorming „de belangrijkste en gevaarlijkste wijziging van de Senaatsregels sinds Thomas Jefferson ze heeft geschreven”. Sommige senatoren noemen de nieuwe regels „een coup”.

De Democraten gebruikten donderdag een zelden vertoond middel om deze wijziging te regelen, de zogeheten ‘nucleaire optie’. De meerderheid mag voor belangrijke stemmingen beslissen dat 51 stemmen voldoende zijn. Dit gebeurt echter vrijwel nooit, omdat het als een te zwaar politiek wapen wordt gezien.

Obama was opgetogen na de stemming. Op een persconferentie zei hij dat hiermee een einde kan komen aan de polarisatie in Washington. „Genoeg is genoeg. Een opzettelijke poging om de wil van de meerderheid te blokkeren, is niet normaal.”

Toch kan de stemming een averechts effect hebben. De Democraten hebben de Republikeinen gisteren razend gemaakt. Dat kan ertoe leiden dat het Huis van Afgevaardigden, waar de Republikeinen in de meerderheid zijn, nog meer dwars zal liggen dan het al doet.