Cel die plet na botsing is kankercel

Kankercellen zijn soepeler dan gezonde. Van die eigenschap is gebruik gemaakt om de vervorming van cellen bij een botsing te gebruiken om kanker vast te stellen. Onderzoekers in Los Angeles maakten een chip met nauwe kanaaltjes waar duizenden cellen per seconde één voor één doorheen gevoerd worden. In de chip botsen ze op een ‘muur’ van water, waarbij ze meer of minder vervormen. Een speciale camera die 140.000 opnames per seconde schiet registreert wat er gebeurt. Een computer analyseert de beelden, meet vervorming op en geeft op welk deel van alle cellen mogelijk kankercellen zijn.

Het prototype – meer is het nog niet – is met succes getest op meer dan honderd monsters cellen van longpatiënten die niet allemaal kanker hadden. Het apparaat pikte de kankerpatiënten er met grote zekerheid uit. Het apparaat was beter dan pathologen die het microscopisch beeld beoordeelden. De verwachting is dat het apparaat vooral bruikbaar zal zijn voor snelle diagnoses, maar dat in twijfelgevallen uitgebreider onderzoek van pathologen nodig is (Science Translational Medicine, 20 november).

De cellen kwamen uit een longspoeling. Wanneer een patiënt mogelijk longkanker heeft, maar een PET- of CT-scan geen uitsluitsel biedt, kan zo’n longspoeling zekerheid geven. Er wordt dan een steriele fysiologische zoutoplossing in de longen gespoten en weer opgezogen. De patholoog kijkt of er kankercellen tussen de opgezogen cellen zitten. Dat kost veel tijd en de interpretatie is vaak moeilijk.

De vervormbaarheid van cellen is bruikbaar omdat het interne eiwitskelet van kankercellen veel soepeler is dan van gezonde cellen. Die vervormbaarheid was het uitgangspunt bij de bouw van het lab on a chip.

Huup Dassen