Angela Merkel komt sociaal-democraten tegemoet

de invoering van een wettelijk minimumloon in Duitsland

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zei deze week dat de beoogde nieuwe regering van de conservatieve CDU/CSU en de sociaal-democratische SPD een wettelijk minimumloon zal invoeren. Met het akkoord dat beide partijen daarover bereikten lijkt een belangrijke voorwaarde van de SPD voor deelname aan een nieuwe ‘grote coalitie’ in Duitsland in vervulling te gaan.

1 Waarover zijn CDU/CSU en SPDhet eens?

Afgesproken is dat er een algemeen minimumloon komt in Duitsland, dat de bestaande lappendeken van loonafspraken die per regio en bedrijfstak varieert moet vervangen. Een commissie van experts en afgevaardigden van werkgevers en werknemers zal de hoogte van met minimumloon bepalen. Oneens is met het nog over de eis van de SPD dat 8,50 euro het absolute minimum moet worden. En over de datum van invoering. CDU/CSU willen het bedrijfsleven de kans geven zich voor te bereiden en de wet pas in 2016 laten ingaan. SPD wijst dat af.

2 Waarom is dit in Duitsland nuaan de orde?

De SPD heeft het onderwerp tot inzet gemaakt van de verkiezingen. Eerder in 2011 wilde bondskanselier Angela Merkel ook overgaan tot invoering van een minimumloon, maar zij zag daar weer vanaf. Overigens staat de Duitse vakbeweging, de traditionele achterban van de SPD, niet onverdeeld positief tegenover het akkoord. Een deel van haar achterban beschouwt het als een potentiële bedreiging voor de Tarifautonomie, de vrijheid van werknemers om met werkgevers te onderhandelen over arbeidsvoorwaarden.

3 Welk probleem denken depleitbezorgers met de invoering van een wettelijk minimumloon op te lossen?

De SPD wil concreet het probleem van onderbetaling aanpakken, dat er in haar analyse toe leidt dat een hoog aantal mensen ten onrechte aanspraak maakt op aanvullende uitkeringen. Het andere punt is ideologisch: de partij vindt dat alle burgers gelijke lonen voor gelijke arbeid moeten krijgen. Nu zijn er nog grote verschillen tussen Oost- en West-Duitsland.

4 Wat betekent de invoering vanhet minimumloon voor de Duitse ecoinomie?

Eén op de zes Duitse werkenden, circa zeven miljoen mensen, heeft een uurloon dat minder is dan 8,50 euro, volgens de Bundesbank, de Duitse centrale bank. Het zijn vooral laaggeschoolde werknemers in de persoonlijke dienstverlening, zoals in de schoonmaak en de horeca, zegt hoogleraar economie en Duitslandkenner Kees van Paridon. Veel werknemers in de industrie zijn beter geschoold en verdienen ook meer. In deze sector zal de invoering van het minimumloon op de korte termijn weinig invloed hebben en zal de export niet sterk geraakt worden, denkt hij. Maar aan de onderkant van de arbeidsmarkt zullen hogere (minimum)lonen de werkgelegenheid doen krimpen. „Het is enerzijds zeker sociaal om een minimumloon in te voeren, maar tegelijk kan het juist voor die mensen betekenen dat hun baan op de tocht komt te staan.”

5 Wat betekent de invoering vanhet minimumloon in Duitsland voor buurlanden, zoals Nederland?

Op korte termijn waarschijnlijk weinig, verwachten loondeskundigen. Mogelijk verdwijnt een klein deel van de Duitse werkgelegenheid naar landen waar de lonen lager zijn, zoals Polen, Hongarije of Tsjechië. De lonen in Duitsland en Nederland liggen dicht bij elkaar (het midden van de verdeling van alle bruto uurlonen ligt in beide landen iets boven de 15 euro, volgens Eurostat, het bureau voor de statistiek van de Europese Unie). Als het minimumloon dicht bij de laagste cao-schalen komt te liggen, zullen Duitse vakbonden in de betreffende sector mogelijk hogere looneisen stellen, denkt hoogleraar arbeidsverhoudingen Paul de Beer. „Op termijn zouden de loonkosten dan over de hele linie kunnen stijgen. Dat kan positief zijn voor Nederland. Duitsers hebben meer te besteden en de Nederlandse concurrentiepositie verbetert.”