‘Wilders en Le Pen gaan bakkeleiend ten onder’

Oud-premier België verlaat de politiek

Zijn laatste grote klus als ‘loodgieter’ zit erop. Als europarlementariër bereikte Jean-Luc Dehaene, oud-premier van België, deze week een akkoord over de EU-begroting.

Onlangs kondigde de 73-jarige christen-democraat zijn vertrek uit de politiek aan. Voor hem hoeft het niet meer. In Straatsburg zegt hij: „Ik heb nog mogen samenwerken met Helmut Kohl en François Mitterrand, leiders voor wie Europa als noodzakelijk project vanzelfsprekend was. Vandaag is Europa de zondebok. Alles wat fout gaat is de schuld van Brussel.”

Geert Wilders en Marine Le Pen willen een anti-Europees blok vormen.

„Laat ze maar komen, die anti-Europeanen. Als ze met goede argumenten komen kan het Europa alleen maar verrijken. Ik was erbij toen Jean-Marie Le Pen, oprichter van het Front National, hier in het Europees Parlement de holocaust ‘slechts een detail in de geschiedenis’ noemde. Natuurlijk was dat choquerend. Maar ik lig niet wakker van hun samenwerking. Ze zullen ten onder gaan aan onderling gebakkelei. Dat is hun natuur.”

Ze ageren tegen ‘het Europa van de elite’. Voelt u zich aangesproken?

„Europa is niet van een elite, maar van ons allemaal. Beleid wordt in Brussel gemaakt door gekozen regeringen uit alle landen. Probleem is alleen dat leiders moeilijke maatregelen thuis niet uit durven te leggen. In plaats van dat ze verdedigen wat ze in Brussel mede tot stand hebben gebracht, zeggen ze thuis dat het van Brussel moet.”

Met welke gevolgen?

„Als jij als regeringsleider al verwijst naar boeman Brussel, dan geef je ruim baan aan iemand als Wilders die zegt: ‘Laten we er uitstappen, dan zijn we er vanaf.’ Kortzichtig, want je bent dan nergens van af. De enorme uitdagingen van de globalisering vergen gezamenlijke, Europese oplossingen.”

Hebben leiders van nu geen lef?

„Ze maken het de populisten in elk geval wel erg makkelijk. Ik herinner me nog dat ik als premier met mijn collega’s Wim Kok en Luxemburger Jean-Claude Juncker een duidelijke Europese benadering deelde. Maar de afgelopen jaren is Nederland op Europees terrein de weg kwijt. Komt dat allemaal door Rutte? Nee. Voor zijn generatie is regeren veel moeilijker dan in mijn tijd. Wij hadden meer rust. Het electoraat was minder volatiel. Nu word je als politicus permanent op de huid gezeten door tweets en sloganeske media. Daar moet je weerstand tegen bieden.”

En dat laten regeringsleiders na?

„Deels ook omdat ze in het publieke debat de tijd niet meer hebben om complexe dossiers uit te leggen. Ben je net begonnen aan een bijzin, dan hakt de populist er al op los met zijn slogans: ‘Brussel is schuldig, de vreemdeling moet weg, de Waal heeft het gedaan’.”

De Vlaamse partij N-VA is gegroeid met de belofte het land op te splitsen.

„Ik stoor me er aan omdat de partij hiermee, net als de anti-Europeanen, een illusie verkoopt: ‘alle misère die de Vlaming treft is de schuld van de Waal’. Voor N-VA is de Waal het probleem, net zoals Vlaams Belang de vreemdeling als zondebok aanwijst.”

U zet hiermee Vlaanderens grootste partij N-VA op één lijn met het extreem-rechtse Vlaams Belang?

„Wel qua populistische boodschap. Daar hebben ze veel gemeen.”