Vrijwillige ouderbijdrage is vaak plicht

Sommige algemeen bijzondere scholen vragen vijftien euro vrijwillige ouderbijdrage. Anderen laten de ouders honderd keer zoveel afdragen. Betalen blijkt vaak een „morele plicht”.

Natuurlijk, de ouderbijdrage van de Groningse Schoolvereniging is vrijwillig. Zo staat het immers in de wet – en ook in één regeltje van de gids van de school. De argeloze lezer moet wel goed opletten, want rondom deze mededeling staan de regels die de school voor de ouderbijdrage hanteert. Die zien er allemaal zo serieus uit, dat ouders zomaar het idee kunnen krijgen dat de bijdrage gewoon verplicht is.

In de gids staat dat iedereen bij voorbaat wordt ingedeeld in de hoogste ‘schoolfeeklasse’. Ouders die de 1.103 euro per jaar niet kunnen betalen, mogen zich met hun belastingopgave melden bij de administratie. Als het verzamelinkomen minder is dan 44.363 euro – anderhalf keer modaal – kunnen ze korting krijgen.

En wie niet betaalt? Diens kind krijgt dan bijvoorbeeld „afgezonderd computer-, muziek-, gym- en Engelse les van een groepsleerkracht als de klas dat van de betreffende vakleerkracht krijgt”, staat in de gids.

De Groningse Schoolvereniging is geen uitzondering. Om inzicht te krijgen in deze praktijk en om in kaart te brengen hoeveel de hoogte van de ouderbijdrage per school kan verschillen, nam deze krant een steekproef. We bekeken de schoolgidsen van de 316 algemeen bijzondere scholen in Nederland. Deze niet-openbare en niet aan religieuze stromingen verbonden instellingen vragen soms flinke ouderbijdragen.

De verschillen zijn groot. Er zijn scholen die genoegen nemen met 15 euro per jaar – dat zijn er tien. De duurste school, de Kievietschool in Wassenaar, vraagt bijna honderd keer zoveel: jaarlijks 1.475 euro.

Veel scholen wekken de suggestie dat niet betalen eigenlijk geen optie is. De Larense Montessorischool (300 euro per jaar) bijvoorbeeld spreekt van een „morele plicht”. En basisschool ’t Kempken uit Winterswijk rekent 40 euro contributie per jaar, maar wie dat niet betalen kan of wil, mag zich melden bij een „vertrouwenspersoon” die dan doorverwijst naar „een onafhankelijke instantie welke uw jaarinkomen toetst”.

Van de onderzochte scholen vroegen er 68 (22 procent van het totaal) meer dan 250 euro per jaar als ouderbijdrage. Veelal geven ze als reden dat de bijdrage van de overheid niet voldoende is om onderwijs te kunnen geven zoals de school dat het liefst zou doen. Daarom is het geld van de ouders nodig: om materialen aan te schaffen, of om de klassen wat kleiner te houden.

Bijna alle onderzochte scholen met een continurooster verzuimen te vermelden dat de overblijfbijdrage die ze vragen vrijwillig is. Als een school kinderen verplicht om tussen de middag op school te blijven, hoeven ouders niet bij te dragen in de kosten, heeft de overheid bepaald.

Bestuurders van dure scholen vinden niet dat zij minder vermogende ouders afschrikken. Ouders baseren hun schoolkeuze vooral op andere aspecten, zegt Liesbeth de Rijke, directeur van de De Noordwijkse School. „Ouders moeten passen bij de focus van de school.” In Noordwijk betekent die focus vooral: kleinere klassen en extra aandacht voor talen. En dat „kost geld”.

De Groningse Schoolvereniging benadrukt desgevraagd dat de ouderbijdrage pas na inschrijving ter sprake komt. Dan wordt ouders gevraagd een contract te tekenen waarin ze zich binden aan jaarlijkse betaling. De hoeveelheid extra’s die kinderen daarvoor terugkrijgen, en dus ook de hoogte van de ouderbijdrage, bepaalt het schoolbestuur niet alleen, maar „samen met de ouders”, zegt voorzitter Hayo Schultink.

In politiek Den Haag stelt de SP het niet zo vrijwillige karakter en de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage al een aantal jaar aan de orde. Deze maand diende Kamerlid Jasper van Dijk een motie in om de ouderbijdrage te binden aan een wettelijk maximum. Die motie werd verworpen.

Voor Van Dijk is het hiermee niet gedaan, zegt hij. „De ouderbijdrage zou echt voor extraatjes moeten zijn: een euro of 25 moet volstaan. Betaalregelingen zijn eigenlijk niet nodig. Wanneer ouders niet kunnen of willen betalen, dan hoeft dat niet. Als scholen vinden dat ze te weinig geld hebben om goed les te geven, dan moeten ze dat niet bij de ouders proberen op te halen. Dan moeten ze in Den Haag zijn.”