Spionage Bonaire lijkt op rel met VS in 2008

Advocaat van vervolgde politici wil mogelijk aanvullend onderzoek na illegale actie AIVD

Het bespioneren van politici door de AIVD op Bonaire lijkt op de in 2008 door De Telegraaf onthulde „spionagerel” tussen Nederland en de Verenigde Staten. De krant meldde toen dat drie jaar eerder de station chief van de CIA in Nederland was vervangen nadat gebleken was dat de CIA een inlichtingenoperatie had uitgevoerd in Nederland zonder de Nederlandse autoriteiten te informeren.

Gisteren werd bekend dat de inlichtingendienst AIVD op Bonaire de politici Ramonsito Booi en Burney El Hage van de regerende christen-democratische UPB tussen 2005 en 2010 in de gaten gehouden heeft. De inlichtingenoperatie was niet, zoals vereist, aangemeld bij het Antilliaanse kabinet en de Antilliaanse veiligheidsdienst.

De AIVD deelde de informatie wel met de leiding van het ministerie van Binnenlandse Zaken die met Booi en El Hage sprak over aansluiting bij Nederland. Nadat de laatste handtekeningen waren gezet over de aansluiting begon het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek. Dat leidt nu tot de rechtszaak tegen beide politici, die maandag begint.

Ook de CIA ging destijds in Nederland in de fout. Volgens de afspraken tussen landen en inlichtingendiensten had de dienst de operatie moeten melden. In Kamervragen over de ‘spionagerel’ lichtte toenmalig minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken, PvdA) dat toe: „Buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten, waaronder de Amerikaanse, kunnen op Nederlands grondgebied alleen gelegitimeerd aan inlichtingen- en veiligheidsoperaties gerelateerde activiteiten ontplooien, indien hiervoor door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties of namens deze het hoofd van de AIVD toestemming is verleend en indien dit geschiedt onder supervisie en verantwoordelijkheid van de AIVD.”

Nederland nam de zaak destijds hoog op. Het had consequenties voor de verantwoordelijke station chief. De minister: „Indien medewerkers van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten zich hier niet aan houden, worden passende maatregelen getroffen. De aard van deze maatregelen varieert naar de ernst van het geval. In het uiterste geval kan een persoon tot ongewenst vreemdeling of persona non grata worden verklaard.”

Geert-Jan Knoops, advocaat van Booi en El Hage, onderzoekt inmiddels of het illegaal bespioneren van zijn cliënten door de AIVD gevolgen moet hebben voor de strafzaak tegen zijn cliënten. Knoops zegt verrast te zijn door het nieuws. „Zelf hadden wij in ons voorbereidend werk een indicatie dat er iets aan de hand is geweest, maar bewijzen ontbraken.”

Beide politici staan terecht wegens corruptie, witwassen, valsheid in geschrifte en oplichting.

Met zijn verdedigingsteam bekijkt Knoops welke gevolgen het nieuws kan hebben voor de strafzaak. Knoops: „Wij zien aanknopingspunten. Mogelijk is aanvullend onderzoek nodig. De vraag is of er een verband is tussen het inlichtingenwerk van de AIVD en de start van het strafrechtelijk onderzoek. Ik weet uit ervaring hoe moeilijk dat is.”

De vraag die in de kwestie Bonaire van belang is, is of de AIVD de vergaarde informatie heeft verstrekt aan het OM. In het strafdossier, dat deze krant heeft, staat niets over de AIVD-operatie. Overigens mag AIVD-informatie, onder voorwaarden wel gebruikt worden als bewijs in een strafzaak.