Akademie van Kunsten komt er dankzij de wetenschappers

KNAW wil met nieuw college kunstenaars inschakelen bij het maatschappelijk debat.

De Akademie van Kunsten gaat er echt komen. Binnen twee maanden zullen de eerste twintig kunstenaars van naam en faam uitgenodigd worden als lid. In april volgend jaar moet er een groot openingsevenement zijn.

Dat maakt de Koninklijke Akademie van Wetenschappen vandaag bekend. Minister Jet Bussemaker (OCW, PvdA) had al eerder aangegeven dat ze dit initiatief van de KNAW toejuicht en stelt, via het Mondriaanfonds, 7 ton beschikbaar voor de komende drieënhalf jaar. De Akademie van Kunsten zal een onafhankelijke organisatie worden die zelf zijn programma bepaalt. De Akademie kan gebruikmaken van het Trippenhuis in Amsterdam, het onderkomen van de KNAW.

„We willen individuele kunstenaars een stem geven in het maatschappelijk debat, zoals de wetenschappers die via de KNAW hebben”, zegt KNAW-president Hans Clevers. „Nu hebben ze die niet, de kunstenaars doen alleen mee in discussies via advieslichamen en brancheorganisaties.”

De kunstenaars zullen binnen hun Akademie in discussie gaan over de functie van kunst in de samenleving en over de relatie tussen kunst en wetenschap. „Daar is veel ruimte om te exploreren”, aldus Clevers.

Hans Clevers blies het idee, dat zijn twee voorgangers ook al hadden gehad, vorig jaar nieuw leven in na een bezoek aan de Academy of Arts and Sciences in Boston. „In een oud academiegebouw daar traden bijvoorbeeld acteur Daniel Day-Lewis en komiek Bill Cosby op, die tegelijkertijd met mij waren benoemd als academielid, en dat was heel inspirerend. Op de terugreis dacht ik: waarom hebben we dat in Nederland eigenlijk niet meer?”

In Vlaanderen, Oostenrijk en Frankrijk vinden kunstenaars en wetenschappers elkaar ook binnen één Academie. In Nederland was dat van 1812 tot 1847 ook zo, maar Thorbecke maakte daar een eind aan.

De Akademie van Kunsten is in eerste instantie voor 3,5 jaar opgericht, waarin ze haar bestaansrecht moet bewijzen. De eerste twintig leden worden uitverkozen door een jury onder leiding van Clevers, bijgestaan door kenners van de culturele wereld. Daarna zullen de leden zelf voor aanvulling zorgen tot maximaal 50 leden. Het zal gaan om kunstenaars met een grote nationale en internationale reputatie en uit alle disciplines. Ze moeten bereid zijn tijd te investeren om de Akademie tot een succes te maken.

Clevers verwacht niet veel rumoer over de eerste lichting. „Het zal gaan om de topkunstenaars die iedereen wel kan invullen.” Daardoor liggen namen als Marlene Dumas, Cees Nooteboom, Johan Simons, Louis Andriessen of Rem Koolhaas voor de hand.