‘We willen allemaal groen zijn’

Landschapsarchitectenbureau LOLA won vorige week de Maaskantprijs voor jonge architecten. LOLA onderscheidt zich door zijn frisse kijk op het hedendaagse landschap. Medeoprichter Cees van der Veeken: „Think big, act local.”

Ontwerp voor het Singelpark in Leiden, dat een zes kilometer lang stadspark moet worden rondom de oude binnenstad. Deze nieuwe brug zal over de Nieuwe Rijn leiden. Beeld LOLA Landscape Architects

Voor zijn bruiloft deze zomer liet Facebook-tycoon Sean Parker tussen de eeuwenoude redwoods in Big Sur, aan de kust van Californië, een sprookjeslandschap aanleggen met stenen bruggen, vijvers en trappen, een verhoogde dansvloer, nieuwe bomen, bloemen en planten, een nieuw gebouwde ruïne en twee Romeinse zuilen. Geschatte kosten: 10 miljoen dollar, waarvan 4,5 alleen al voor dit bosdecor. Aan Vanity Fair, het blad dat de foto’s mocht publiceren, vertelde Parker dat hij de locatie koos uit liefde voor de natuur. Maar de overheid dacht daar anders over en legde hem een boete van 2,5 miljoen op omdat hij het feest in een „ecologisch gevoelig” gebied had gebouwd.

Een foto van het bruidspaar in het bos staat in het zojuist verschenen boek Lost Landscapes van het spraakmakende Rotterdamse bureau voor landschapsarchitectuur LOLA – hun naam is een acroniem van de titel. Vorige week nam LOLA de Maaskantprijs voor jonge architecten in ontvangst. De jury looft hun „aanstekelijke benadering waarin de menselijke ervaring centraal staat, zonder te denken in sjablonen. In hun projecten schuilt altijd de wens om het landschap te democratiseren, toegankelijk te maken.”

Parkers uitbundige bruiloft laat goed onze dubbelzinnige verhouding tot de natuur zien, zegt Cees van der Veeken, een van de drie oprichters van LOLA. „We willen allemaal groen zijn, of doen, of op z’n minst de indruk wekken. We verlangen naar authentieke natuurervaringen, maar we willen ook het gemak van het moderne leven. Onze iPad stoppen we in een handgebreide hoes.” LOLA wendt zich af van de technocratische benadering van de natuur in Nederland. Die leidt niet alleen tot kunstgrepen, zoals de ‘aanleg’ van natuur, maar ook tot hysterische sentimentaliteit waarbij de dood van een potvis met een koosnaam het nationale debat kan domineren.

Dit samengaan van technologie en groene begeerte noemt LOLA ‘Neoromantiek’. „De Romantiek was nostalgisch, als reactie op de rationalisatie. Nu beleven we een groene revolutie in het denken over duurzaamheid en over de natuur, waarbij Verlichting en Romantiek in elkaar schuiven.”

Conceptueel en uitvoerbaar

Van der Veeken, Eric-Jan Pleijster en Peter Veenstra richtten in 2006 samen LOLA op, dat opviel door even conceptuele als uitvoerbare projecten. Samen met andere bureaus kwamen ze met een voorstel om de nu lege stroken onder hoogspanningskabels in te richten als Ecologisch Energie Netwerk. En voor natuurgebied de Grevelingen, dat bij de aanleg van de Deltawerken werd afgesloten van de zee, maakten ze een veelomvattende ‘reisgids’. Ze willen deze bak dood, bewegingloos water weer tot leven wekken door het getij terug te brengen en nieuwe eilanden aan te leggen.

Nu werkt LOLA samen met het Zwitserse Studio Karst aan het Singelpark in Leiden. Daar moeten de vestingswerken rond de oude binnenstad opnieuw met elkaar worden verbonden tot een ruim zes kilometer lang stadspark. Daar moeten planten uit de hele wereld komen, „een kosmopolitisch netwerk” zoals Van der Veeken dat noemt, nieuw te planten hoge bomen die het park een eigen skyline zullen geven – het park als een groene stad.

Hun denken over de Grevelingen en het Singelpark toont hoe zij naar het hedendaagse landschap kijken. „Het onderscheid tussen productielandschappen voor landbouw, recreatie en natuur vervaagt. Vrije tijd is nu een belangrijker motor voor de economie dan de landbouw. We zijn een land van kantoormensen in kantoorgebouwen en buitenwijken, en in onze vrije tijd verlangen we naar spannende belevenissen, met een vleugje gevaar of een toefje authenticiteit.”

We trekken in onze vrije tijd niet meer naar grote, speciaal ingerichte recreatiegebieden, maar gaan juist op zoek naar geheime plekken – die we vervolgens via Facebook delen. „Internet heeft onze consumptie van het landschap enorm versneld. De uitdaging zal zijn om landschappen te ontwerpen als nieuwe systemen die stedelijkheid, economische ontwikkeling, natuur en de productie van energie en voedsel samenvoegen. In de komende eeuw zal veel van onze innovatie voortkomen uit deze ‘groene uitdagingen’.”

Het wordt wel moeilijker om die samenhang te bereiken, zegt Van der Veeken. „Steeds vaker zakken grote plannen van overheidswege door het ijs omdat de overheid zich terugtrekt en omdat bewoners zelf vooral met hun eigen lokale omgeving bezig zijn. Producenten en consumenten ontmoeten elkaar in de stadslandbouw of op de boerenmarkt. Mensen zullen steeds meer zelf hun landschap boetseren.” Wat is dan nog de rol van de landschapsarchitect? In hun boek onderscheiden ze er drie: de ambachtsman, de procesmanager en de planningwhizzkid.

LOLA is met een groot onderzoeksproject bezig dat medio volgend jaar verschijnt: de Dijkenatlas. „Dijken zijn nog steeds een bron van innovatie. In het boek onderzoeken we zowel het verleden als manieren waarop dijken in nieuwe landschappen nieuwe functies krijgen.” Bij het boek maken de filmmakers van De nieuwe wildernis beelden van de honderd meest bijzondere dijken in Nederland. Typisch LOLA. Van der Veeken: „Think big, act local.”

Inl: www.lolaweb.nl