VN-werkgroep: regering moet leiding nemen in debat Zwarte Piet

Een Zwarte Piet op skeelers tijdens de intocht van Sinterklaas in Amsterdam. Foto ANP / Evert Elzinga

De Nederlandse regering moet de leiding nemen in het faciliteren van het debat over de figuur Zwarte Piet. Dat heeft de VN-werkgroep die onderzoek doet naar Zwarte Piet vanochtend gezegd. Op deze manier kan “begrip, wederzijds respect en een interculturele dialoog” worden bevorderd, aldus de werkgroep.

De discussie over Zwarte Piet laaide vorige maand op en verhevigde toen NRC Handelsblad onthulde dat een VN-werkgroep zich buigt over de vraag of de zwarte knecht van Sinterklaas een racistisch stereotype is. De onafhankelijke onderzoekers zeiden informatie te hebben gekregen dat de traditie van Sinterklaas in de kern racistisch is. In Nederland leidde het VN-onderzoek tot woede onder delen van de bevolking, zeker toen de voorzitter van de werkgroep, Verene Shepherd, zei dat het Sinterklaasfeest moest worden afgeschaft.

Shepherd: werkgroep ontving beledigingen en bedreigingen

In een verklaring zeggen Shepherd en de andere onderzoekers dat ze na de bekendmaking van hun onderzoek “bedreigingen en beledigingen” hebben ontvangen. De werkgroep zegt zich “ernstig zorgen” te maken over de “virulente intolerantie” die uit de verwensingen zou spreken en zeggen niet te begrijpen dat mensen niet snappen dat er “problemen kunnen zijn met de manier waarop Zwarte Piet geportretteerd wordt en dat die manier als negatief kan worden opgevat”.

De onderzoekers stellen dat “veel mensen” in Nederland, in het bijzonder mensen van Afrikaanse afkomst, sommige aspecten van Zwarte Piet “racistisch” en “beledigend” vinden. Sinds het debat over Zwarte Piet “geëscaleerd” is zijn donkere mensen in Nederland nog vaker het slachtoffer geworden van racisme, stelt de VN-werkgroep, die deze ontwikkeling veroordeelt.

‘Beledigende elementen van traditie aanpassen’

De werkgroep schrijft dat culturen en tradities niet statisch zijn en erkent dat Zwarte Piet op verschillende manieren wordt geïnterpreteerd. Shepherd en haar team vragen aandacht voor degenen die zich door de figuur van Zwarte Piet onheus bejegend voelen en roepen op tot nadenken over alternatieven:

“Nuttige suggesties komen naar boven over de vraag hoe de beste aspecten van deze traditie behouden kunnen worden, terwijl tegelijkertijd elementen die als beledigend worden ervaren aangepast kunnen worden.”

Uiteindelijk is het aan de Nederlandse bevolking om over Zwarte Piet te discussiëren en te beslissen, aldus de werkgroep. De onderzoekers roepen de Nederlandse regering op een “open debat” over Zwarte Piet te ondersteunen en te faciliteren, waarbij rekening wordt gehouden met de gevoelens van verschillende groepen. Zo’n debat moet volgens de werkgroep “inclusief, niet-confronterend en respectvol” worden gevoerd.