Maak je het uit, krijg je dit

In de Amsterdamse Oude Kerk worden tijdens de expositie Memento relatierelikwieën tentoongesteld Bijvoorbeeld een mix-cd, een oude Nokia en een zwarte dildo Het zijn de tastbare herinneringen aan verloren liefdes

Verslaggever

De mix-cd is het ultieme relatierelikwie. In het euforische begin van een romance, als je hart zowat uit elkaar klapt van verlangen, lijkt ieder liefdeslied speciaal voor jou, en jullie, geschreven. Daar moet je dan wat mee. Met een aan waanzinnigheid grenzende bezieling download je de nummers bij elkaar. Je knutselt een hoesje met een zwoel plaatje van jullie samen – jullie, het ideale stel. Hartjespakpapier eromheen; de liefde is bezegeld.

In 2004 kreeg een toen 16-jarig meisje een mix-cd van Jason, een danser met de nobele leeftijd van 19. Ze ontmoetten elkaar op surfvakantie in de Franse kustplaats Mimizan. Hij de hunk, zij vooral de bewonderaar. Het werd niets. „Wel wist ik een mix-cd van hem te bemachtigen.” Zonder zwoele foto en hartjespapier, maar toch iets om zich aan vast te klampen. ‘Kelly Watch The Stars’ van Air stond erop. Na de zomervakantie zette ze het nummer nog vaak op repeat, dan dagdroomde ze over hem. Tot ze besloot om de cd aan het Museum of Broken Relationships cadeau te doen. Nu is het kale schijfje te zien in de Amsterdamse Oude Kerk, samen met honderd andere overblijfselen van relaties.

Het Kroatische kunstproject Museum of Broken Relationships verzamelt relatierelikwieën. Inmiddels wordt ingestuurd vanuit alle delen van de wereld. Het concept is bedacht door het Kroatische kunstenaarsduo Olinka Vistica en Drazen Grubisic.

Vistica en Grubisic hadden vier jaar een verhouding. In 2002 gingen ze uit elkaar en werden de spullen verdeeld. Ze wisten niet wat ze met hun dierbare knuffelkonijntje moesten, een soort surrogaatkind. Tentoonstellen, was de conclusie. Het ex-koppel heeft sindsdien zo’n 700 objecten waarvan een deel vast wordt geëxposeerd in Zagreb. Een ander deel van de collectie reist de wereld rond en is net aangekomen in Amsterdam.

Op houten sokkels in de Oude Kerk liggen veel alledaagse voorwerpen: schoenen, boeken, een speldje of een wollen trui. Vooral de puntig geformuleerde bijschriften roepen het object tot leven. Zoals bij de telefoon uit Zagreb, een oude Nokia met een rode stootrand van rubber: ‘Het duurde 300 dagen te lang. Hij gaf me zijn mobiel zodat ik hem niet meer kon bellen.’

De objecten en verhalen mogen anoniem worden ingestuurd en mede daardoor zijn ze eerlijk: vertederend, bitter, bitterzoet, een tikje plat. Of een mengeling van die vier, zoals de forse zwarte dildo. De voormalige eigenaar was 27 toen ze de dildo kreeg van haar vriend, met wie ze had afgesproken om geen seks te hebben tot hun huwelijk. Vier jaar later trouwden ze. Zeven jaar daarna gingen ze uit elkaar. Misschien wel door ‘het gebrek aan een seksuele klik’.

In ieder land dat de collectie aandoet, wordt tot het inzenden van tastbare herinneringen opgeroepen, zodat de tentoonstelling ook iets zegt over de lokale cultuur. Voor de Oude Kerk werden er vooral objecten ingezameld in de directe omgeving, op de Wallen. Er kwamen ongeveer veertig Nederlandse relikwieën binnen. Soms brachten mensen de voorwerpen langs bij de Oude Kerk, of ze stuurden ze op. Er is een zakje met xtc-pillen dat werd ingeleverd door een Amsterdamse vrouw die samen met haar ex-vriend dealde in drugs. Deze pillen waren niet goed genoeg voor de verkoop. De vrouw is nu politieagente.

Niet ieder voorwerp verwijst naar een verbroken relatie met een liefdespartner; soms gaat het over een hartsvriend, een zus of zelfs een levensfase. Een volwassen vrouw uit Parijs neemt afscheid van haar Converse-schoenen met print van de Amerikaanse vlag. ‘Tot ziens pubertijd, tot ziens onbekommerdheid en plezier! De lichtheid is voorbij, hallo gezondheidsproblemen!’, schrijft ze.

Samen vertellen de anekdotes een universeel verhaal, en daarom maakt het geheel een diepe indruk. Alles wat eindigt is bitterzoet, de pijn, de opluchting of het verlangen dat overblijft, voelen we allemaal.