Illegale spionage op Bonaire

Kabinet wist van AIVD dat het met mogelijk criminele politici onderhandelde over status van Caraïbisch eiland

De inlichtingendienst AIVD bespioneerde tussen 2005 en 2010 politici op Bonaire die met het Nederlandse kabinet onderhandelden over aansluiting bij Nederland. Het betrof een illegale operatie die verborgen gehouden werd voor het toenmalige Antilliaanse kabinet.

Dat blijkt uit onderzoek van deze krant. Informatie die de AIVD vergaarde op het eiland wees uit dat de politici mogelijk corrupt waren en zich schuldig maakten aan grootschalig machtsmisbruik. Het gaat om Ramonsito Booi, partijleider van de christendemocratische UPB en sterke man op het eiland, en zijn rechterhand, gedeputeerde (wethouder) Burney El Hage.

Bronnen rond het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) bevestigen dat de top van het departement bekend was met de AIVD-informatie. Desondanks gingen de onderhandelingen met dezelfde politici over de aansluiting door. Nadat in 2008 de laatste handtekeningen in de onderhandelingen gezet waren, startte het Openbaar Ministerie in 2009 een strafonderzoek naar beide politici. Ze moeten zich komende maandag voor de rechtbank op Bonaire verantwoorden voor corruptie, witwassen, oplichting en valsheid in geschrifte.

De AIVD mocht op Antilliaans grondgebied alleen gelegitimeerd inlichtingen- en veiligheidsoperaties ontplooien indien hiervoor toestemming was verleend door de minister-president van de Antillen of namens haar door het hoofd van haar eigen inlichtingendienst, de Veiligheidsdienst Nederlandse Antillen (VNA). Bovendien had de operatie onder supervisie en verantwoordelijkheid van de VNA moeten worden uitgevoerd.

Toenmalig minister-president Emily de Jongh-Elhage: „Ik wist van niets. Ik schrik hier van.”

Dat voor het Antilliaanse kabinet verzwegen werd dat politici op Bonaire bespioneerd werden, had volgens bronnen rond het ministerie van BZK, mede te maken met de positie van Burney El Hage. Hij maakte tussen 2006 en 2007 als minister van Economische Zaken deel uit van het kabinet.

Meerdere bronnen bevestigen het bespioneren van de politici. De AIVD werd actief nadat de meerderheid van de bevolking van Bonaire zich in 2004 in een referendum had uitgesproken voor een directe band met Nederland.

De situatie was voor het ministerie „problematisch”, aldus de bronnen. Met Booi en El Hage moest worden onderhandeld over de integratie met Nederland. Hun partij had al ruim tien jaar de macht op het eiland en zat in het Antilliaanse kabinet. Ondanks de „zorgelijke” berichten van de AIVD werd het onderhandelingsproces niet afgebroken. De AIVD bleef Booi en El Hage wel in de gaten houden.

In 2008 bereikte staatssecretaris Ank Bijleveld (Koninkrijksrelaties, CDA) op een conferentie in Willemstad een definitief akkoord over de staatkundige toekomst van Bonaire en de andere delen van de Nederlandse Antillen. Daarna begon het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek tegen Booi en El Hage. Op 8 september 2009 deden vanuit Nederland ingevlogen Rijksrechercheurs huiszoekingen bij het duo.

De AIVD reageert nooit op individuele zaken, aldus een woordvoerder.