IDFA opent met film over Syrië

300 documentaires draaien op IDFA. Openingsfilm Return to Homs kreeg de zaal niet enthousiast.

In Return to Homs volgt regisseur Talal Derki twee jaarSyrische opstandelingen die steeds radicaler en religieuzer worden.

Maar één toeschouwer in de grote zaal van het Amsterdamse filmtheater Tuschinsky stond op voor een staande ovatie, toen de openingsfilm van IDFA 2013, Return to Homs, was afgelopen en Talal Derki, regisseur van deze documentaire over de gewapende strijd in Syrië, het podium betrad. Ze ging snel weer zitten. Return to Homs, een rechttoe rechtaan gefilmd, deels gruwelijk document over de gewapende strijd in een Syrische stad, bleek een Amsterdams premièrepubliek niet tot solidariteitsbetuigingen te inspireren.

Return to Homs is een keihard, met geïmproviseerde middelen gefilmd portret van een groep jongens die in hun stadswijk in 2011 demonstraties tegen het regime organiseren en in de twee jaar daarna, wanneer het regime reageert met steeds meer geweld en grof geschut, radicaliseren tot een groep voornamelijk religieus gemotiveerde guerrilla’s. Hun hartstochtelijk beleden bereidheid om martelaar te worden, wordt voor velen bewaarheid, soms zelfs voor lopende camera.

„Verbijsterend”, vond filmmaker Digna Synke na afloop. Return to Homs biedt geen context, „maar intussen ben je getuige van zaken waar je anders maar een vage voorstelling van hebt – dat vreemde verlangen naar martelaarschap bijvoorbeeld. De film toont natuurlijk alleen een façade – behalve die vechtende jongens komt er nauwelijks iemand in beeld, ook niet de bevolking waarvoor de jongens zeggen te vechten. Maar binnen deze opzet is dat niet erg.”

Hoewel de makers dat vermoedelijk wel hebben beoogd, wekte Return to Homs onder het premièrepubliek geen begrip voor de opstandelingen in Syrië. „Ik vond het vooral eikels”, meende filmmaakster Ingeborg Beugel. „Wat een godsdienstwaanzin!”

De avond was, zoals gebruikelijk op het grootste festival voor documentaires ter wereld, feestelijk begonnen. Heddy Honigmann (1951) ontving de Living Legend Award uit handen van de Amerikaanse filmmaker Frederick Wiseman, die deze prijs in 2009 won. De jonge filmmaker Xander de Boer kreeg de Mediafondsprijs zodat hij zijn film over transgender kan realiseren.

IDFA. T/m 1/12. Inl: idfa.nl