Treurige Krampus in de keuken

De Oostenrijkse Klaus Pichler portretteerde cosplayers in hun eigen huis. De hobby lijkt goed bij Oostenrijkers te passen.

Een Oostenrijkse cosplayer verkleed als Krampus, de doodenge, harige duivelfiguur die de Oostenrijkse Sinterklaas vergezelt. Foto Klaus Pichler /Anzenberger Gallery

Er bestaat een hobby waarbij volwassenen een raar pak aantrekken, gewoon omdat dat goed voelt. Die hobby wordt wel cosplaying genoemd (cos staat voor costume). Soms worden er, verkleed en wel, ook Tolkien-achtige verhalen nagespeeld – dan heet de hobby larping (live action role playing).

Om dit soort hobby’s is het makkelijk lachen, maar onlangs zag ik een fotoserie van de Oostenrijkse fotograaf Klaus Pichler die mij anders liet kijken. Hij fotografeerde cosplayers en larpers in hun eigen huis. Meestal in hun eentje. De foto’s stralen een ontroerende rust en soms ook eenzaamheid uit. Je ziet iemand verlangen naar een andere realiteit. Of heeft hij juist eindelijk vrede met wie hij (of zij, dat kun je op de foto’s vaak niet zien) werkelijk is?

Hoewel cosplaying een wereldwijde hobby is, zijn de foto’s van Pichler Oostenrijks tot en met. Ten eerste omdat sommige cosplayers gehuld zijn in een Krampuspak. Krampus is de doodenge, harige (maar totaal niet racistische!) duivelfiguur die de Oostenrijkse Sinterklaas vergezelt.

Meer nog dan de Krampusfiguren zijn het de interieurs die Oostenrijks zijn. En ik mag het zeggen, want ik ben kwart-Oostenrijks. Een foto van een mega-hagedis in een gezellige, plantrijke huiskamer: het zou zo een vriendin van mijn tante Poldi kunnen zijn. De treurige Krampus in de keuken – ben ik niet eens in die keuken geweest? Het is niet onmogelijk. De beer naast de stoppenkast: Onkel Leo. Ik zie de foto’s van Pichler en ik ruik de knödels.

Naar de foto’s kijkend denk ik: past deze vreemde hobby de Oostenrijkers ook niet wonderwel? Mijn familie in Oostenrijk heeft zich bij mijn weten nog nooit in een hagedissenkostuum gehesen, maar een dirndl of lederhosen aantrekken is volstrekt geaccepteerd en wordt leuk gevonden. In Nederland verkleed je je af en toe voor carnaval. In Oostenrijk is dronkenschap absoluut geen vereiste voor een verkleedpartij. In kostuum voel je je anders, lichter, minder belast.

Mid jaren 90 zag ik op een feest in Oostenrijk een zestiger in Elvispak de Hitlergroet maken. Het was geen bewuste Hitlergroet. Hij deed het na een playback-act, en het was duidelijk bedoeld als ‘Elvis groet zijn fans’. Door de vrijheid die het Elvispak hem gaf, kwamen er handelingen los die lang verstopt waren onder een laag van schaamte of ongemakkelijkheid. De man had niet door wat hij deed. Hij was blij, hij was weer kind.

Meer foto’s uit de foto serie, getiteld Just the two of us, zijn te zien op www.kpic.at.