Column

Simone Een charmanter strafsysteem

Oeps. Hoe goede wil je de kop kan kosten: Trijntje Oosterhuis beloofde voor elke like op haar Facebook een euro te doneren aan de Filippijnen. Dat liep gauw op en dus krabbelde ze terug: ‘Iedereen zal begrijpen dat ik helaas geen 2 ton kan storten, maar ik zal gul geven.’ Ze werd desalniettemin verketterd, de ijdele trut.

Een schrale troost wellicht dat ze vroeg of laat toch ergens om moest worden gehaat, want zonder nijd en jaloezie weet je ook nooit zeker of je wel werkelijk succesvol bent. Het maakt bovendien weinig uit wát je doet, want Simon van zangersduo Nick & Simon moest het ook al ontgelden. En dat terwijl hij alleen maar opriep om te doneren aan Giro 555. Was de klootzak soms vergeten dat het in Nederland hartstikke crisis is?

Je zou het niet zeggen wanneer je de sociale media erop natrekt, maar de publieke schandpaal is niet de enige methode om iemand op zijn plek te zetten. Charmanter is het strafsysteem van sommige indianenstammen. Ik weet niet meer precies waar ik het heb gelezen (vermoedelijk bij de antropoloog Claude Lévi-Strauss), maar er schijnen bevolkingsgroepen te zijn (geweest) waar iemand die straf verdient al zijn bezittingen moet vernietigen. Vervolgens schenkt de gemeenschap hem wat hij zoal nodig heeft om te kunnen overleven. Het welbevinden van de dader is na zijn overtreding dus afhankelijk van andermans giften en generositeit. Dat creëert een gedeelde verantwoordelijkheid: het falen van een ander vergt grootmoedigheid, een handreiking. Dát is nog eens een participatiemaatschappij.

Wie gedwongen wordt om geschenken te ontvangen van de mensen die hij heeft pijn gedaan, zal zijn handen met gebogen hoofd ophouden. Een lesje nederigheid. Maar ook de onschuldigen leren bij, want deugdzaamheid is een oefening. Geven doet geven, zoals je een glimlach kunt veinzen en je vervolgens vrolijker voelt: een virtuoze cirkel. Je zuivert dus niet alleen de crimineel in kwestie, maar conditioneert mensen om goed te doen. Dát is nog eens een preventiemaatregel.

De formule is simpel: iedereen die de Facebookpagina van Trijntje Oosterhuis heeft geliked, maakt een euro naar haar over. Het bedrag dat ze ontvangt, schenkt zij dan weer aan Giro 555. Belangrijker dan het welzijn van Trijntje is daarbij de loutering van een kwart miljoen likende Nederlanders, onder wie degenen die bijvoorbeeld schreven: ‘Kunnen we er met z’n allen niet voor zorgen dat deze ‘goed bedoelde’ actie van haar niet zo’n 10/15 miljoen x geliked wordt? Wat lijkt me dat mooie televisie.’

De ramptoeristische lul vergat: voor drama op tv kun je ook het nieuws aanzetten.

We raken overspoeld door onze eigen woede, terwijl de echte ravage wacht.