Julian Assange is niet de enige die de biopic over hem maar niets vindt

Net als Mark Zuckerberg heeft Wikileaks-oprichter Julian Assange slechts enkele jaren na zijn ‘opkomst’ al een eigen biografische film. Maar waar The Social Network volop lof kreeg, zijn de recensenten en het filmpubliek wat minder genadig voor The Fifth Estate.

Benedict Cumberbatch als Julian Assange in The Fifth Estate. Foto AP/ Frank Connor

Julian Assange zelf vindt hem maar niks. “Een reactionair snurkfeest”, noemde de Wikileaks-oprichter zijn biopic The Fifth Estate toen deze flopte in de Verenigde Staten. Net Mark Zuckerberg. Toen The Social Network in de bios verscheen (en een niet al te goed beeld van de Facebook-topman schetste), uitte ook hij kritiek.

Beiden computernerds, beiden met een eigen biografische film bij leven. Waar David Finchers Facebookfilm gelauwerd werd door recensenten en prijs na prijs won, krijgt de Wikileaks-film minder lof. Hij draait vanaf deze week in de Nederlandse bioscopen.

De film van regisseur Bill Condon (Twilight, Dreamgirls) gaat over de bekendste periode in de geschiedenis van de klokkenluiderswebsite: de gebeurtenissen rond en na het lekken van vertrouwelijke documenten over de oorlogen in Irak, Afghanistan, Guantánamo Bay, informatie voor een groot deel gelekt door Chelsea (toen Bradley) Manning. Daarnaast speelt de band en breuk met zijn Duitse vertrouweling Daniel Domscheit-Berg een rol.

Benedict Cumberbatch (Sherlock) speelt Assange, Daniel Brühl (Inglourious Basterds, Rush) Domscheit-Berg. Onze eigen Carice van Houten speelt een kleine bijrol als de IJslandse politica en bondgenoot van AssangeBirgitta Jónsdóttir.

Trailer:

‘Prijzenswaardig genuanceerd’

Assange vreesde vooraf voor een propagandafilm. Volgens onze recensent Coen van Zwol, die de film vandaag in NRC Handelsblad drie uit vijf ballen geeft, is het tegenovergestelde waar: de film is juist te genuanceerd:

“Assange wordt niet zwartgemaakt, zijn gênante Zweedse verkrachtingszaak blijft vrijwel onvermeld. (…) The Fifth Estate valt juist door de mand omdat hij prijzenswaardig genuanceerd is en zich op de vlakte houdt. Typerend is dat Assange het laatste woord krijgt: in een epiloog zegt Cumberbatch namens hem dat de film een leugen is en niemand de waarheid vertelt. ‘Daar ligt de macht: uw wens om verder te kijken.’ Vrome, postmoderne woorden, maar ook timide. Misschien is het gewoon te vroeg voor een biopic over Assange en moet het stof nog even neerdwarrelen.”

Cumberbatch is als “bijna demonische” Assange wel “charismatisch”, schrijft Van Zwol:

“Als Assange steeds nieuwe verhalen over zijn spierwitte haar opdist, doet hij denken aan The Joker in Batmanfilm The Dark Knight.”

Maar de peroxideblonde Australiër “krijgt geen contouren” in de film, “ook doordat regisseur Bill Condon de kwestie-WikiLeaks in al zijn complexiteit wil uitleggen”:

“Veel tekst dus, en internet leent zich al zo moeilijk voor drama. Beeldschermen die wereldwijd oplichten, lichtjes die door kabels zoeven, datafiles die zich tergend traag laten kopiëren: de visuele hulpmiddelen zijn nu al clichés.”

Carice van Houten, die al eerder in internationale films als Valkyrie (met Tom Cruise) en Repo Men (met Jude Law) speelde, heeft in The Fifth Estate volgens Van Zwol niet heel veel te doen: die mag als Jónsdóttir alleen “functionele tekst oplepelen” en “mooi zijn”.

Assange over de film (en Snowden):

‘Mislukt actiedrama’ met ‘autistische albino’

NU.nl-recensent André Nientied spreekt in zijn recensie van de film vandaag over een “mislukt actiedrama”:

“Het script van de The Fifth Estate werd - uiteraard - al gelekt voor de film uitkwam en vervolgens weggehoond door sympathisanten van Wikileaks. Er valt ook flink wat op te aan te merken: behalve de al genoemde, nodeloos wervelende vorm wordt Assange neergezet als een autistische albino.”

‘Roept fascinerende vragen op’ / ‘een beetje saai’

Veel andere binnenlandse recensies moeten nog volgen, maar in het buitenland is er al een hoop geschreven over de film. Hij ging in september in première op het filmfestival in Toronto en kwam een maand later in de bioscoop in de Verenigde Staten.

Op recensieverzamelwebsite Rotten Tomatoes heeft 39 procent van de recensenten een positief oordeel over de film: “Heavy on detail and melodrama but missing the spark from its remarkable real-life inspiration, The Fifth Estate mostly serves as a middling showcase for Benedict Cumberbatch’s remarkable talent.”

Op Metacritic, ‘die andere’ verzamelsite, krijgt de film een genormaliseerde score van 49. De gewone bioscoopganger is niet veel positiever. Op IMDB krijgt de Wikileaks-bio een 5,7.

Positief:

Chicago Sun-Times (3 uit 4 sterren):

“This is neither hagiography nor character assassination. The Fifth Estate raises fascinating, complex questions about the evolving nature of journalism, and whether publishing everything and anything with not a single stroke of editing is a victory for freedom — or a Big Brother fantasy that could get people killed.”

Entertainment Weekly (B+):

The Fifth Estate is flawed (it grips the brain but not the heart), yet it feverishly exposes the tenor of whistle-blowing in the brave new world, with the Internet as a billboard for anyone out to spill secrets. Call it the anti-social network.”

Carice van Houten over haar rol:

Negatief:

The New York Times

“There is something a little too pat about this narrative, and about the more-in-sorrow-than-in-anger spirit in which it is offered. ‘The Fifth Estate,’ careful not to make Assange either too pure a hero or too grotesque a monster, turns him, in spite of Mr. Cumberbatch’s enigmatic grace, into a bit of a bore.”

The Wall Street Journal :

(…)The Fifth Estate gives us an obsessive-compulsive messiah with a taste for martyrdom, and full-screen cascades of computer code in place of a coherent plot. Exhausting in a new way, the movie is a data dump devoid of drama.”

Lees ook het artikel van recensent Coen van Zwol over biopics: wat is er zo aantrekkelijk aan?