Een zorgverzekering kiezen doe je zo

Van alle kanten komen deze weken reclames van zorgverzekeringen op je af Overstappen kan nog, maar waar moet je op letten? Op de kleine lettertjes, natuurlijk

FOto Thomas Schlijper

Verslaggever

Je hebt misschien de neiging om weg te zappen, als je op tv weer een reclame van een zorgverzekeraar ziet. Want je wilt er niet aan denken: dat je een ernstige ziekte krijgt en in het ziekenhuis terechtkomt. En waar je op dat moment óók niet aan wilt denken: de kleine lettertjes van je zorgverzekering.

Toch kun je dat laatste maar beter wel doen. Want misschien staat er in die kleine lettertjes dat je niet naar elke arts in elk ziekenhuis mag.

Het moment om daarnaar te kijken is nu. En de keuze is groter dan ooit: er zijn meer goedkope zorgverzekeringen dan in het verleden en de voorwaarden verschillen meer dan vroeger.

Waarom is dit het moment om na te denken over mijn zorgverzekering?

Omdat je maar één keer per jaar kunt wisselen van verzekeraar. Wie dat wil, moet opzeggen voor 1 januari. Aanmelden bij een nieuwe verzekeraar kan tot 1 februari 2014 – de verzekering gaat dan met terugwerkende kracht in. Verzekeraars moeten deze week bekendmaken welke polissen ze aanbieden tegen welke prijzen.

Móét ik zo’n verzekering hebben?

Ja. Iedereen die in Nederland woont, is verplicht een ziektekostenverzekering af te sluiten. Doe je dat niet dan krijg je het College voor Zorgverkeringen (CVZ) achter je aan. Dat kan waarschuwen, boetes opleggen, en uiteindelijk zelfs een verzekering voor je afsluiten. De premie wordt vervolgens ingehouden op je loon of uitkering. Kinderen zijn tot 18 jaar gratis meeverzekerd met hun ouders.

Maakt het veel verschil welke verzekeraar ik kies?

Op het eerste gezicht niet. Alle verzekeraars hebben een ‘basispakket’. Wat daarin zit, wordt door de overheid bepaald en is dus bij alle verzekeraars hetzelfde. De belangrijkste zaken zijn gedekt: huisartsenbezoek, medicijnen, ambulancevervoer, ziekenhuisopnames. In 2014 verdwijnt er niets uit het basispakket – anders dan in 2013, toen bijvoorbeeld de rollator werd geschrapt. En verzekeraars hebben een ‘acceptatieplicht’: ze moeten iedereen als klant aannemen.

Dus alle verzekeraars hebben één basispolis? Dat is makkelijk vergelijken.

Helaas, was het maar waar. Er bestonden al twee soorten basisverzekeringen: de naturapolis en de restitutiepolis. Bij een restitutiepolis ben je geheel vrij een arts of een ziekenhuis te kiezen. Soms krijg je wel zelf de rekening, maar dan worden de kosten door de verzekeraar achteraf vergoed (gerestitueerd).

Bij een naturapolis heb je recht op zorg die rechtstreeks door de zorgverzekeraar wordt betaald, je krijgt dus niet zelf een rekening. En die zorg krijg je als je naar de zorgverlener gaat waarmee de verzekeraar een contract heeft afgesloten. Dat is nou de marktwerking in de zorg: die verzekeraars onderhandelen met zorgverleners over gunstige tarieven. Een naturapolis is meestal iets goedkoper (denk aan 5 euro per maand) dan een restitutiepolis.

Tot nu toe maakte het in de praktijk weinig verschil wat voor polis je had, omdat de meeste verzekeraars contracten hadden met vrijwel alle zorgverleners. Je kon dus ook met een naturapolis overal terecht. Maar steeds meer verzekeraars komen met een nieuw soort polis op de markt: de selectiefpolis.

De selectiefpolis is een uitgeklede naturapolis: je bent gebonden aan een aantal ziekenhuizen waarmee de verzekeraar een contract heeft en dat aantal is beperkt. Daar staat tegenover dat de premie van de verzekering lager is – denk aan ongeveer 10 euro per maand.

Wie bijvoorbeeld de Beter Af Selectief Polis van Zilveren Kruis neemt, kan kiezen uit 29 ziekenhuizen (van de ongeveer 90 in Nederland). Woon je in Haarlem, dan kun je niet terecht in het Kennemergasthuis bij jou om de hoek. En ook niet in het Academisch Medisch Centrum of het VUmc in Amsterdam. Je moet bijvoorbeeld naar het Slotervaart of het BovenIJ Ziekenhuis. Woon je in Friesland dan kun je maar naar één ziekenhuis: De Tsjongerschans in Heereveen.

Moet de ambulance straks omrijden als ik een ongeluk krijg?

Nee, de beperkingen gelden niet voor spoedeisende hulp, maar voor ‘geplande zorg’. Dat is alles waarvoor je niet naar 112 belt. Maar dat is best veel.

Om het nog ingewikkelder te maken: het kan ook zijn dat een verzekeraar slechts voor bepaalde ingrepen een contract afsluit met een ziekenhuis. Wie het belangrijk vindt om vlakbij huis geholpen te worden, kan dus beter niet zo’n goedkope selectiefpolis nemen. En wie veel waarde hecht aan keuzevrijheid ook niet.

Het lastige is: de ene verzekering heeft een nog mooiere – meer vertrouwenwekkende – naam dan de andere. Neem de Zekur-polis (Univé) of de BudgetBewust-polis (Menzis). De namen maken niet altijd meteen duidelijk om wat voor verzekering het gaat. Let vooral op de woorden ‘gecontracteerde zorg’. Dat betekent dat je waarschijnlijk te maken met een selectiefpolis. En dat je er goed aan doet te kijken bij welke ziekenhuizen in de buurt je terechtkunt.

Daarvoor moet je wel even doorklikken op de sites van verzekeraars. En dan nog. Het is op dit moment niet altijd mogelijk om erachter te komen welke afspraken verzekeraars precies hebben gemaakt met zorgverleners. Nog niet alle verzekeraars hebben hun lijstjes compleet.

Hè, dat kan toch niet? Ik kan nu een verzekering ‘kopen’ maar ik weet niet precies wat ik er voor krijg?

Ja, maar toch is dat nu zo. Minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) wil daar wel iets aan doen. In het verleden onderhandelden verzekeraars soms nog met ziekenhuizen terwijl het nieuwe jaar al was begonnen. Hét voorbeeld is dat van Achmea en het Slotervaart Ziekenhuis. In februari van dit jaar brak Achmea de onderhandelingen met het ziekenhuis af. Twee maanden later kwamen beide partijen alsnog tot een akkoord, maar ondertussen wisten patiënten niet waar ze aan toe waren.

Verzekeraars hebben beloofd dat ze dit jaar hun best doen om hun contracten ook al deze week op orde te hebben. In de toekomst worden ze daar mogelijk toe gedwongen.

Stel dat ik een ingewikkelde operatie moet ondergaan. En ik kan beter worden geholpen in een ziekenhuis waarmee de verzekeraar géén contract heeft afgesloten. Wat dan?

Verschillende verzekeraars die goedkope selectiefpolissen aanbieden, zeggen dat je je geen zorgen hoeft te maken. Een arts in één van ‘hun’ ziekenhuizen kan je doorverwijzen, bijvoorbeeld naar een academisch ziekenhuis. En dan wordt de operatie daar alsnog vergoed. Maar je bent dus wel afhankelijk van de arts in het eerste ziekenhuis. Die moet zo bescheiden zijn om te zeggen: ergens anders ben je beter af dan bij mij.

Let ook op de afspraken die verzekeraars hebben met apotheken. Sommige verplichten je gebruik te maken van een online apotheek.

Is er nog meer waar ik op moet letten?

Er is nog een manier waarop verzekeraars de premie verlagen: met een hoger eigen risico. Dat is het bedrag dat je in een jaar zelf moet bijdragen aan je zorgkosten – als je die maakt. Het gaat dus om een bedrag dat je betaalt naast je maandelijkse premie. Komend jaar is het eigen risico ten minste 360 euro, heeft de Rijksoverheid bepaald. Anders dan veel mensen denken valt bezoek aan de huisarts daar niet onder, maar geneesmiddelen en specialistische zorg bijvoorbeeld wel.

Verzekeraars mogen een hoger eigen risico aanbieden, tot 860 euro, in ruil voor een lagere premie (denk aan twee tientjes per maand). Voor ouderen of chronisch zieken is dat niet interessant – wie regelmatig medicijnen gebruikt, zit zo aan die 860 euro. Voor jongeren die sporadisch naar de dokter gaan misschien wel. Maar juist die hebben niet zoveel geld achter de hand als het even toch tegenzit.

Er zijn ook nog aanvullende verzekeringen toch?

Ja, alle verzekeraars bieden die aan naast het basispakket. Anders dan de basisverzekering zijn aanvullende verzekeringen geheel ‘vrij’. Niemand is verplicht zo’n verzekering te nemen. En verzekeraars mogen erin stoppen wat ze willen. De variëteit is dan ook enorm. Veel mensen verzekeren zich voor zaken die ze niet nodig hebben.

Fysiotherapie zit niet in het basispakket en kan belangrijk zijn als je veel sport. Maar wil je echt gebruikmaken van acupunctuur? En leuk dat de kosten van het kraamhotel worden vergoed, maar wat heb je daar aan als man? Verzekeren tegen tandartskosten is vaak ook niet interessant, zeker als je een goed gebit hebt. Al kun je dan nog wel een hockeystick in je gezicht krijgen. In het algemeen geldt dat de premies van tandartsverzekeringen relatief hoog zijn, en de vergoedingen laag.

Mijn werkgever heeft afspraken gemaakt met een verzekeraar. Is het slim om gebruik te maken van zo’n collectieve verzekering?

Zo’n afspraak komt erop neer dat je korting krijgt op de polissen van één verzekeraar. Maar de tijd dat alleen werkgevers zulke deals met verzekeraars sloten, is voorbij. Patiëntenverenigingen, vakbonden, sportclubs, omroepen – iedereen doet dat. Zelfs Natuurmonumenten. Het kan best zijn dat je ergens anders een interessanter aanbod vindt. Ook vergelijkssites, zoals Independer, onderhandelen met zorgverzekeraars. Want die sites doen veel meer dan vergelijken: je kunt via hen ook meteen een verzekering afsluiten. Ook die sites bedingen kortingen bij verzekeraars, en zij hebben heel wat meer potentiële klanten te bieden dan veel werkgevers.

Over vergelijkingssites gesproken, hoe betrouwbaar zijn die?

Wie op vier vergelijkingssites dezelfde zoekopdracht geeft, krijgt al snel verschillende adviezen. Hoe dat kan? Verschillende sites hebben bij verzekeraars verschillende kortingen bedongen. Dus kúnnen ze ook niet hetzelfde advies geven.

Maar er is nog een reden waarom de adviezen verschillen. Sommige sites tonen in eerste instantie alleen de polissen van verzekeraars waarmee ze een deal hebben. Independer ontvangt tot meer dan 100 euro per overstappende klant.

En wat voor verzekering moet ik nu kiezen?

Er zit niets anders op dan er eens goed voor te gaan zitten en te vergelijken. Of je neemt níét de goedkoopste verzekering en je legt je erbij neer dat je wat meer betaalt.

Met medewerking van Jeroen Wester