Creatievelingen, geef je werk niet gratis weg!

Freelancers in de creatieve sector krijgen regelmatig de vraag of zij opdrachten gratis willen doen Zo ook cartoonist Tim Kreider Hij roept freelancers op om zich te laten betalen voor hun werk

‘Je kunt het vergelijken met een acteur die een naaktscène moet doen. De één wijst zo’n verzoek resoluut af. De ander maakt het geen moer uit. En dan heb je de twijfelaars die menen dat het wel goed is voor hun carrière. Zij doen het dus toch.”

De Amerikaanse schrijver en cartoonist Tim Kreider, auteur van het boek We Learn Nothing, heeft er genoeg van. Hij heeft een eigen cartoonsite, zit ruim twintig jaar in het vak en schrijft voor The New York Times, Nerve.com en The Comics Journal. Toch vragen opdrachtgevers hem geregeld voor niets te werken. „Laatst kreeg ik in een week drie keer zo’n verzoek. Toen was de maat vol.”

Don’t give it away

Onlangs publiceerde Kreider in de The New York Times een opiniestuk, getiteld ‘Slaves of the Internet, Unite!’ Hij doet zijn beklag over de manier waarop creatievelingen en freelancers, met name door de redacties van online media, worden behandeld.

Alles wat onder ‘kunst’ valt – schrijven, muziek, film, fotografie, illustratie – dient slechts als bladvulling tussen de advertenties, stelt Kreider. „Internet heeft het voor freelancers bijna onmogelijk gemaakt ergens nog wat mee te verdienen. Voor een online publicatie krijg ik evenveel betaald als voor het eerste artikel dat ik in 1989 schreef.”

Omdat de prijzen al zo gedaald zijn, schromen werkgevers niet meer om het verzoek ‘werken voor een laag bedrag’ om te zetten naar ‘werken voor niets’. „Het argument dat je vaak krijgt, is dat zo’n publicatie toch goed is voor de naamsbekendheid.”

Moet een beginnende freelancer, ondanks grote onderlinge concurrentie en lage internetprijzen dan toch nee zeggen tegen de werkgever? „Je kunt soms een afweging maken”, zegt Kreider. „Ik heb vorig jaar gratis een aantal artikelen over politieke kwesties aan The Huffington Post geleverd. De The New York Times weigerde die stukken en ik wilde het graag gepubliceerd hebben, dan is geld even minder belangrijk. Maar als je, zoals ik, al 46 bent, wil je weleens in een bed slapen in plaats van op een futon. Als onsuccesvolle, oude kunstenaar zeg ik daarom tegen jongere collega’s: don’t give it away.”

„Voor een populaire site als The Huffington Post werken journalisten inderdaad gratis. Maar dat vind ik eigenlijk al te ver gaan”, zegt Thomas Bruning, algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ). Volgens Bruning is het een trend dat freelancers soms voor minder of geen geld een klus moeten aanvaarden. „Een site als Forbes.com heeft een beter beleid ontwikkeld. Voor stukken op de site krijgen freelancers betaald op basis van bezoekcijfers, maar Forbes doet er alles aan om hun medewerkers op de eigen site te promoten. Zo neem je de freelancers als businesspartner serieus. Een uitgever of website gaat dan meer als agent voor een freelancer werken.”

Voor je ‘naamsbekendheid’...

Ook de fototarieven staan al jaren onder druk, zegt Lars Boering van de Fotografen Federatie. „Een foto mag tegenwoordig niet duur zijn. Prijzen zijn gedaald, dus mediabedrijven vragen een fotograaf vaker iets voor niets te doen. Maar dat is toch raar? Mensen hebben toch een vak geleerd?” Een professionele fotograaf moet gewoon een goed tarief vragen, zegt Boering. „Ik adviseer dan ook om zo’n verzoek te pareren met de wedervraag: ‘Waarom verwacht je dat ik dit werk voor niks doe?’ Daar heeft men vaak geen antwoord op.”

Volgens Bruning vindt hetzelfde fenomeen vooral plaats onder pas afgestudeerde journalisten. „Zij worden verleid met het argument dat een gratis publicatie goed is voor de naamsbekendheid. Maar het kan niet zo zijn dat iedereen wordt betaald, behalve freelancers. Ik adviseer jonge journalisten voorzichtig om te gaan met onbetaald werk. Gaat het je vooral om de marketing van je naam of is schrijven je core business? Is het laatste het geval, dan zeg ik: werk niet voor niets.”

Lees Tim Kreiders opiniestuk op nrch.nl/35vm