Rollen met die ballen

Nu in verschillende winkelcentra in Nederland: bingotheater Het publiek speelt mee (als ze willen betalen voor bingokaarten) Hoe ze daarmee omgaan zegt veel over hen als mens

Bij de voorstelling Bingo! kun je zelf meespelen. Foto Willem Popelier

Medewerker theater

Terwijl de laatste winkels in Hoog Catharijne in Utrecht sluiten, stijgt op de vierde verdieping de spanning in een leegstaand en koud kantoorpand. Aan lange met rood papier bedekte biertafels luistert een honderdtal jonge spelers aandachtig. Personeel in glitterpakjes serveert drankjes en door de boxen klinken Nederlandstalige schlagers van Clouseau, Doe Maar en Frank Boeijen. Af en toe springt iemand juichend op: „Bingo!”

Het kneuterig potje gokken hoort bij de nieuwste voorstelling van het theatergezelschap Nieuw Utrechts Toneel. In Bingo! spelen vijf acteurs enkele slachtoffers van de crisis die middels een illegaal gokpaleis weer proberen te integreren in de maatschappij. Zij hebben zich volgens personage Ome Ton „opgewerkt van verslagen individuen naar succesvolle ondernemers in de participatiemaatschappij”.

Het spelletje fascineert regisseur Greg Nottrot al langer. „Mensen worden altijd meteen heel fanatiek, terwijl het om puur toeval gaat en niets met strategie of techniek te maken heeft.” Het zegt volgens hem veel „over onze hebberigheid en drang om te winnen in het leven”. Als speellocatie koos hij daarom voor een groot winkelcentrum, „het epicentrum van de consumptiemaatschappij, waarin alles draait om succes, rijkdom en winnen”.

De komende maanden zullen de theatermakers nog in verschillende andere steden een leegstaand winkelpand aankleden tot ‘Ome Tons Bingopaleis’. In Utrecht bouwden ze naast drie lange rijen biertafels onder meer een geïmproviseerde bar en een podium. Op een grote cadeautafel pronken in glimmend plastic verpakte prijzen, gesponsord door het midden- en kleinbedrijf van het winkelcentrum. Voor elke speler ligt ook een schaaltje pinda’s en een ‘Dab to Win’-bingomarker klaar.

Maar een ontvangstteam verleidt de bezoekers eerst tot het kopen van zoveel mogelijk loten. Een enkele bingokaart kost 1 euro, maar de meeste spelers kiezen voor het startpakket van tien euro met daarin vier bingoloten en vijf losse euro's om gedurende de avond eenvoudig bij te leggen. ‘Laat u uw geld en ons de ballen rollen!’, stond al op de voorstellingsflyer.

In korte monologen en middelmatig gezongen liedjes stellen de medewerkers zich vervolgens aan hun klandizie voor. Uit de teksten van de jonge toneelschrijver Marcel Osterop (1979) blijkt dat initiatiefnemer Ome Ton na een lange carrière als ondernemer en een faillissement iets terug wil doen voor de maatschappij. „Iedereen heeft recht op een kansje op geluk” zingt hij zeemzoet in een strak wit pak met gouden jasje. Met een bingopaleis hoopt hij pathologisch leugenaar Carin (Jacqueline Boot), de verslavingsgevoelige Britt (Floor Leene), de uitgebluste sociaal werker Erno (Marcel Roelfsema) en licht autistische Stijn (Sjoerd Vrins) er weer bovenop te helpen.

Ze hopen daarbij samen meteen geld in te zamelen voor kerstpakketten voor de voedselbank. Maar als het publiek de derde spelronde met gekleurde fietslampjes moet spelen, omdat de elektriciteit is afgesloten, blijkt dat doel voorlopig nog mijlenver weg.

Terwijl de personages ploeteren om hun paleis overeind te houden, gokt het publiek ongegeneerd verder. In de eerste ronde was een volle lijn op de bingokaart nog een Hoog Catharijne-ontspanningspakket waard met badeend, een magazine en yogithee en de eerste volle kaart een gevulde boodschappentas. Maar daarna gaat het om echt geld, van 20 euro in ronde twee tot 200 in ronde vier. Extra loten voor deze finaleronde kosten drie euro, maar vinden gretig aftrek.

Net bij de verloting van de hoofdprijs hebben twee spelers tegelijkertijd bingo. Ome Ton besluit het prijzengeld te verdelen. Een van winnaars voelt zich toch een beetje schuldig en schenkt het geld terug aan de arme initiatiefnemers, de ander steekt de 100 euro in eigen zak. „Ik houd meer van dieren dan van mensen”, zegt ze met een verontschuldigende glimlach.

De voorstelling BINGO! speelt t/m 29 december in winkelcentra in Utrecht, Tilburg, Arnhem, Groningen, Den Haag en Amsterdam. Kijk op nieuwutrechtstoneel.nl