Bitcoin. Daar was toch iets mis mee? Of niet?

De Bitcoin is een legitiem betaalmiddel, zei de Amerikaanse overheid gisteren En in China wordt de munt gezien als aantrekkelijke belegging En hoppa, de koers is omhoog gevlogen

foto thinkstock

Verslaggever

Sushi, taco of mixed grill? Of een lekker makkelijke pizza natuurlijk. Op naar thuisbezorgd.nl, en dan niet betalen met Ideal of creditcard, maar met Bitcoin graag. Een klik op de knop en de virtuele portemonnee op mijn computer wordt geopend. Nog een klik en ik heb betaald, snel en eenvoudig.

Wacht even. Bitcoin, is dat niet die virtuele munt, die bekend werd doordat het in de online onderwereld zo populair is? En schommelde die koers niet enorm? Laatst nog omdat online zwarte markt Silk Road door de politie was gesloten?

Ja, dat is Bitcoin.

Het lijkt onvoorstelbaar dat mensen vertrouwen hebben in een stukje computercode als betaalmiddel, het zien als geld. Maar dat is wel wat er gebeurt. Bitcoin weet steeds beter de weg naar de ‘normale’ wereld te vinden. Sinds enkele weken kun je ermee betalen op thuisbezorgd.nl (4.500 bezorgrestaurants in Nederland, een miljoen bestellingen per maand). Bij café De Waag in Delft kan dat al sinds april. De tienduizend webwinkels die draaien op software van Shopify kunnen sinds kort ook Bitcoinbetalingen toelaten. Zelfs veilingsite E-bay en betaalsysteem PayPal (beschikbaar in 45 landen) kijken naar Bitcoin als betaalmogelijkheid. In China wordt Bitcoin gezien als een goede investering. En de Amerikaanse overheid zei gisteren dat ze Bitcoin een legitiem betaalmiddel vindt.

Niet toevallig is de koers de afgelopen weken tot recordhoogte gestegen. Een Bitcoin is nu (of nee, preciezer: was gisteravond) ruim 450 euro waard. Half oktober lag de koers net boven de 100 euro, een jaar geleden was de digitale munt nog geen 20 euro waard.

Nog even, wat was die Bitcoin ook alweer?

Bitcoin is virtueel geld dat bestaat uit stukjes computercode, vandaar de naam bitcoin. Een gebruiker kan direct geld overmaken naar een ander, zonder tussenkomst van een bank. Het enige dat ze van elkaar nodig hebben is het zogenaamde Bitcoinadres, een soort van rekeningnummer waarvan in een algemene database wordt bijgehouden hoeveel Bitcoins er opstaan.

Zelf nieuwe Bitcoins maken

Om aan Bitcoins te komen kun je euro’s, dollars of andere valuta inwisselen bij een (online) Bitcoinwisselkantoor. Je kunt ze in theorie ook zelf ‘delven’ door je computer het Bitcoinalgoritme te laten uitvoeren, al is dat op een gewone thuiscomputer door de zware berekeningen die de computer dan moet doen eigenlijk niet mogelijk. Aan dat delven zit wel een grens. Het algoritme is zo gebouwd dat er wereldwijd nooit meer dan 21 miljoen Bitcoins in omloop kunnen komen. Inflatie zoals ‘offline’ valuta krijgen als de geldpers wordt aangezet, is dus niet aan de orde.

De Bitcoin wordt vaak omschreven als de digitale equivalent van contant geld: je geeft het zonder tussenpersoon aan een ander, een betaling is vrijwel anoniem en niet eenzijdig terug te draaien. „Dat laatste is voor bijvoorbeeld eigenaren van webwinkels aantrekkelijk, want betalingen via bijvoorbeeld PayPal kunnen door klanten eenvoudig worden teruggestort nadat ze al gedaan zijn”, vertelt Roland de Goeij, Bitcoinenthousiast en de man achter informatiesite bitcoinspot.nl. Bovendien heb je met Bitcoin geen of lage overschrijvingskosten, in ieder geval een stuk minder dan banken.

De geheimzinnige bedenker van Bitcoin, die bekend is onder het pseudoniem Satoshi Nakamoto (of groep van bedenkers, niemand heeft Nakamoto ooit gezien), heeft de valuta goed beveiligd. „Bitcoin zit technisch heel veilig in elkaar”, zegt Jurjen Bos, cryptoloog en risicoanalist bij betaalverwerker Equens. Elke transactie wordt opgeslagen en gecontroleerd in de algemene database, zo kan het geld niet twee keer door dezelfde persoon worden uitgegeven. Ook wordt elke transactie aan zowel de kant van de verzender als de ontvanger geverifieerd door een versleutelde ‘handtekening’ die wordt meegestuurd. In de vier jaar dat Bitcoin nu bestaat is het hackers nog niet gelukt het systeem te kraken.

Maar pas wel goed op je digitale geld

Hoewel het systeem veilig is, zijn gebruikers zelf verantwoordelijk over hun eigen computer en dat brengt veiligheidsrisico’s mee. „Gebruikers moeten goed op hun digitale portemonnee passen”, vindt De Goeij. Net als voor contant geld geldt: weg is weg. De Goeij: „Als je je portemonnee verliest ben je je geld kwijt. Als het bestand op je computer waarin de code met transacties en waarde van jouw Bitcoinadres kapot gaat, dan krijg je de Bitcoins niet terug”.

En dat kan ook op grote schaal gebeuren. Vorige week nog werd bekend dat miljoenen euro’s aan Bitcoins gestolen waren door iemand die in China een – dubieuze – online portemonneedienst runde. Via zo’n online dienst is je portemonnee vanaf ieder apparaat met internet toegankelijk, als je hem ‘offline’ bewaart alleen op je eigen computer. Maar de Chinese dienst was ineens uit de lucht, verdwenen, met alle Bitcoins die er opgeslagen waren.

Ondanks zulk nieuws neemt de interesse voor Bitcoin toe. „Eerder was ik op mijn werk ‘die gast met die Bitcoins’”, vertelt De Goeij. „Nu krijg ik er serieuze vragen over.” Het bezoek op zijn site nam de afgelopen weken toe van 1.000 naar 7.000 unieke bezoekers per dag. „En er zijn meer winkels die vragen om Bitcoin-raamstickers.” Thuisbezorgd.nl ontving al op de lanceringsdag 270 Bitcoinbetalingen.

En wat doet De Nederlandsche Bank?

Al is het fenomeen Bitcoin op dit moment nog steeds heel klein ten opzichte van de euro of de dollar, De Nederlandsche Bank (DNB) en de Europese Centrale Bank houden de ontwikkelingen rondom de Bitcoin nauwlettend in de gaten. Ze staan niet bij voorbaat negatief tegenover de opkomst van virtuele valuta, zegt een DNB-woordvoerder. De bank vindt het wel zorgelijk dat Bitcoin door de anonimiteit een geliefd middel is om geld mee wit te wassen. Maar invloed op de digitale valuta hebben centrale banken niet. Het valt niet onder de huidige wet- en regelgeving.

Moeten we er eigenlijk blij wel mee zijn dat de Bitcoin langzaamaan mainstream wordt?

David Wolman, auteur van het boek The end of money vindt van wel. Hij hield in het novembernummer van technologietijdschrift Wired een vurig betoog voor de Bitcoin: „Internet maakt veel makkelijker. Je hoeft nooit meer te verdwalen en je kunt contact houden met iedereen die je ooit tegenkwam. Maar voor elke aankoop, hoe klein ook, moeten we door een betaalmoeras heen: meerdere vensters waar je informatie in moet vullen en hoge overschrijvingskosten.”

Onzekerheid door de heftig op en neer gaande koers pareert hij met de oplossing om Bitcoins nooit lang in je bezit te hebben, maar ze regelmatig in te wisselen voor ‘echte’ euro’s. Dat is precies wat thuisbezorgd.nl doet om het risico bij een plotselinge koersval laag te houden: elke dag wisselen ze de Bitcoins om in euro’s.

Anders dan veel Bitcoinenthousiasten pleit Wolman er wel voor een centrale autoriteit in te stellen die de Bitcoin reguleert. Volgens hem komt er dan rust in de koers en meer vertrouwen. Als Bitcoingebruikers dat niet willen, dan moet er maar een andere variant van e-cash komen.