Wat konden ze goed poseren, de Kennedy’s

Jackie Kennedy op de auto, 22 november 1963.

Hij was de eerste televisiepresident en dat maakt hij vijftig jaar na zijn dood nog steeds waar. Andere media zijn al een paar weken bezig, op tv begon dit weekend het herdenken van de moord op John F. Kennedy, vrijdag vijftig jaar geleden. Alleen al gisteravond stond de teller op zes Kennedy-programma’s.

Wat opvalt in de herdenkingshausse is dat niet alleen de canonieke beelden – het Zapruderfilmpje van de aanslag, de rouwende Jackie, de saluerende John-John – eindeloos worden gerecycled. Ook de schaarse archiefbeelden uit de tweede lijn komen in diverse programma’s voorbij. Hé, daar is die huilende vrouw met haarband en sleutel weer. En die man die zijn kind beschermt door op hem te gaan liggen. Het geeft niets. Ook bij herhaling blijven Kennedy-beelden magisch.

Coen Verbraak verzorgde vrijdag de aftrap met De dag dat Kennedy werd vermoord. Bekende heren op leeftijd, plus Jeltje van Nieuwenhoven, keken terug op 22 november 1963. Wat deden ze, wat betekende Kennedy, wat betekende zijn dood? De opzet, met steeds een aantal uitspraken over hetzelfde deelonderwerp achter elkaar gemonteerd, deed sterk denken aan een format van commerciële zenders waarbij BN’ers anekdotes ophalen aan bijvoorbeeld de jaren 80. Ook hier sloten de citaten zo mooi op elkaar aan dat het wel een door Verbraak uitgeschreven tekst leek. Ad van Liempt noemde de gelijktijdige opkomst van Kennedy en de tv: bij zijn aantreden als president in 1961 waren er 500.000 tv’s in Nederland, bij zijn dood waren er twee miljoen. Adriaan van Dis had ook een mooie observatie: „Wij geloofden nog in de buitenkant”. Beide factoren maakten JFK ook hier zo mediageniek.

Van Liempt wees bij Verbraak vooruit naar het falen van tv als nieuwsmedium, nader uitgewerkt in Andere Tijden gisteravond, over de moord in de Nederlandse media. Radio en kranten wonnen riant van de prille en technisch uitgedaagde televisie. NTS Journaal en KRO Brandpunt tastten in het duister, zonder beelden of informatie uit Amerika. In de studio in Bussum ontving nieuwslezer Fred Emmer alleen wat onzekere telexen van redacteur Wibo van der Linde, vanaf de redactie in Hilversum. Het Journaal bracht een item over een postduivententoonstelling.

In The day Kennedy died, vertoond door Discovery, laat documentairemaker Leslie Woodhead ooggetuigen aan het woord. Van de veiligheidsagent die achterop de auto sprong tot de vrouw die Lee Harvey Oswald onderdak bood. Beiden kunnen hun verhaal nog steeds niet met droge ogen vertellen. Intrigerend zijn de beelden van Oswald in het politiebureau van Dallas, in de chaos na de aanslag. Een tengere, bange man met een koude blik, gevoederd aan de pers.

De mooiste beelden komen van de Kennedy’s zelf, getoond door de BBC in Patrick Jeudy’s Kennedy’s Home Movies. Geen onthullende privéopnamen – al is JFK één keer met krukken te zien – maar imago-ondersteunende vrolijkheid. De nadruk ligt op de katholieke kinderschare van John, Jackie, Bobby en Ethel, spelend en zeilend in Hyannis Port. Die harmonieuze buitenkant botst met vilein commentaar, ontleend aan dagboeken van nannies. Zij kiezen partij voor de arme kinderen, in de steek gelaten door hun poserende ouders. De nannies hebben vast gelijk, maar wat konden ze goed poseren, die Kennedy’s.

Chef media Mark Duursma vervangt deze week tv-recensent Hans Beerekamp.