De islam gaf hem het houvast dat hij nodig had

Haar 18-jarige zoon was opeens weg. Naar Syrië, vermoedt ze. „Ik denk dat hij zich wil bewijzen als moslim.”

Jolanda de Neijs heeft de burgemeester van Arnhem net uitgelaten. Moe van alle stress van de afgelopen dagen zit ze op de bank. De burgemeester kwam langs om het gezin een hart onder de riem te steken na het verdwijnen van Robbin (18). Het lijkt er steeds meer op dat het bange vermoeden van Jolanda de Neijs waarheid is geworden. Robbin is naar Syrië.

Afgelopen donderdag kreeg zijn moeder door dat er iets mis was. Robbin had maandag gezegd dat hij bij een Marokkaans-Nederlandse vriend logeerde. Dinsdagavond zou hij thuiskomen. Maar hij kwam niet. Zijn telefoon stond uit, net als die van de vriend waar hij zou zijn.

Robbin is achttien. Die loopt niet in zeven sloten tegelijk, dacht zijn moeder. Woensdag stuurde zijn Michelle (22) de vriend een berichtje via Facebook. Wist hij waar Robbin was? De vriend antwoordde dat Robbin een cateringklusje zou doen in Rotterdam, en wat langer zou wegblijven. Sorry, hij was vergeten dat door te geven. De Neijs vond het wel vreemd dat haar zoon niet zelf belde of sms’te.

Donderdag werd de ongerustheid te groot. De Neijs had intussen gezien dat Robbins paspoort en identiteitskaart wegwaren, dat hij voor een jaar aan contactlenzen had meegenomen en behoorlijk wat douchespullen. Ze ging samen met haar dochter naar de moeder van de vriend. Ze troffen haar verdrietig maar gelaten aan. Ze vreesde dat beide jongens naar Syrië waren vertrokken.

Op foto’s oogt Robbin jong en kwetsbaar. „Zeker geen vechter”, zegt zijn moeder. Robbin bekeerde zich anderhalf jaar geleden tot de islam. Op het vmbo kreeg hij veel Marokkaanse vrienden, via hen werd zijn interesse voor de islam gewekt. Zijn moeder stond „niet direct te juichen”, zegt ze. Ze verbood het niet. „Dan zou hij het stiekem doen.” Jolanda de Neijs ging het gesprek aan. „Hij kon fanatiek discussiëren, maar dat doet hij over elk onderwerp. Hij stond wel open voor een gesprek.”

Ze vroeg hem: waarom de islam? „Toen antwoordde hij dat hij de vele regels en richtlijnen uit de islam prettig vond. Het gaf hem houvast. Hij wilde op de juiste manier leven. Het christendom hield de achterdeur altijd op een kier, zei hij.”

Ze had het met hem ook over Syrië. Toen twee jongens uit Arnhem onlangs werden opgepakt in Duitsland, op weg naar Syrië, sprak ze daarover. Robbin reageerde dat hij de berichtgeving over de Syriëstrijders „westerse propaganda” vond, maar ontkende zelf bezig te zijn met een jihadreis.

Aangifte doen van vermissing was nog geen makkelijk opgave op donderdagavond in Arnhem. Het politiebureau was gesloten. De Neijs belde het algemene politienummer en vertelde dat ze aangifte wilde doen en waarom. Ze werd later op de avond thuis teruggebeld. Ze mailde op verzoek van de politie foto’s van Robbin.

Zondagavond op de bank zegt Jolanda de Neijs dat de politie meelevend en vriendelijk was, maar dat de sense of urgency volgens haar ontbrak. Haar werd verteld dat er een ‘team’ op werd gezet. Op vrijdag kwam de wijkagent langs en vertelde ze nogmaals het verhaal. Maar niemand kwam op het idee in de computer van Robbin te kijken. Zus Michelle vond uiteindelijk via via iemand die de wachtwoorden kon kraken. Met stijgende verbazing bekeken ze de gruwelijke filmpjes over de burgeroorlog in Syrië die Robbin had bekeken. En filmpjes van predikers die via YouTube hun boodschap over de ‘zuivere’ islam verzonden. Het lukte de familie niet om in Robbins mailbox te kijken. Ze hopen dat daar meer informatie in staat.

Robbin heeft zijn Twitter-, Hyves- en Facebookaccounts verwijderd voor vertrek. Zijn telefoon staat uit. Op het Twitteraccount van de Marokkaanse vriend verscheen vrijdag een berichtje dat hij in Turkije was gearriveerd. Met een foto van zichzelf in een bus. De vriend is duidelijk zichtbaar, van de jongen die naast hem zit alleen een hand en een stukje van zijn gezicht. Michelle en haar moeder zijn er zeker van: dat is Robbin! Michelle en haar vriend bellen: met Buitenlandse Zaken, met de Nederlandse ambassade in Turkije, met luchthavens, met reisbureaus, met busorganisaties in Turkije.

Robbin zat zeker niet in een zwart gat, zegt zijn moeder. Wel zat hij in een onzekere periode. Hij had een vmbo-diploma op zak, maar de keuze voor een vervolgstudie aan het mbo stokte. „Hij wist niet echt wat hij wilde.” Daarnaast had hij schulden gemaakt door telefoons plus abonnementen door te verkopen. „Oerdom”, zegt zijn moeder. „Maar de bedragen waren te overzien en hij was hard aan het werk om het geld terug te verdienen. Ik had duidelijk afspraken met hem gemaakt.”

Achteraf gezien was hij de laatste weken wel meer teruggetrokken. Hij ging al anderhalf jaar regelmatig in djellaba naar de Marokkaanse Al Farth-moskee. Naar zijn werk ging hij in T-shirt en spijkerbroek. Hij liet geen baard staan, volgens zijn zus omdat er weinig baardgroei was.

Zijn moeder en zus weten niet waarom hij is vertrokken. Hij verkeerde zeker in kringen waarin strijden in Syrië wordt goedgekeurd. Zijn moeder: „Hij vertelde dat hij in de moskee leerde dat je leven niets waard was als je niet de helpende hand uitstak als er moslimbroeders of -zusters in gevaar waren.” „Hij zei ook: ‘Als je omkomt, wacht de grootste beloning in de hemel’”, zegt zijn zus. „Ik denk”, zegt zijn moeder, „dat hij zich wilde bewijzen als moslim. De meeste jongens met wie hij omging, zijn moslim van geboorte. Misschien wilde hij laten zien dat het hem menens is. Dat hij ook een goede moslim is.”

Of hij geronseld is, weten ze niet. Zijn moeder hoorde via een jongen dat Robbin en zijn Marokkaans-Nederlandse vriend andere jongens óók probeerden te interesseren voor de jihad in Syrië. Ze denkt dat ze hulp hebben gekregen. „Ik weet niet wie hier achter zit, maar ik weet wel dat ze heel berekenend bezig zijn”, zegt ze. „Ze hebben gewacht tot hij achttien jaar werd en ik als ouder niets meer te vertellen heb.”

De Neijs heeft via Facebook bekenden van Robbin opgeroepen tips te geven. Ook vraagt ze haar zoon terug te komen naar Nederland. Zaterdag schreef ze: „Mijn allerliefste Robbin, waar je ook mag zijn... Weet dat mama zielsveel van je houdt!!”