De breuk in Berlusconi’s partij brengt Italië juist stabiliteit

De kroonprins van Berlusconi heeft zijn eigen parlementaire groep gevormd Goed nieuws voor de coalitie van premier Letta Slecht nieuws voor een geëmotioneerde Berlusconi

Redacteur Europa

De afgelopen maanden hebben de persoonlijke en partijpolitieke problemen van oud-premier Berlusconi vaak tot een crisisgevoel geleid in Italië. Maar hoewel de breuk binnen het rechtse kamp afgelopen weekeinde definitief is geworden en Berlusconi een campagnepartij optuigt, is de dreiging van een politieke crisis juist verminderd. De weglopers uit het kamp van Berlusconi hebben gezegd dat zij de brede coalitie van premier Letta zeker een jaar willen blijven steunen. Dat moet de centrum-linkse premier in principe een stabiele meerderheid geven.

De scheuren op rechts waren begin vorige maand zichtbaar geworden. Vice-premier Angelino Alfano keerde zich toen met de vier andere rechtse ministers publiekelijk tegen de poging van Berlusconi om het kabinet te laten vallen. De oud-premier hangt een schorsing als senator en een verbod op publieke functies boven het hoofd wegens een veroordeling voor belastingfraude. Hij hoopte daar onderuit te komen door een politieke crisis te veroorzaken.

Alfano en enkele andere parlementariërs uit Berlusconi’s partij vonden en vinden dat onverantwoordelijk. Alfano zei vrijdag dat hij „uit liefde voor Italië” het kabinet blijft steunen, om te voorkomen dat het land in een crisissituatie komt die de economische crisis zou verergeren. Dat geldt voor zeker een jaar – in de tweede helft van volgend jaar is Italië voorzitter van de Europese Raad. „De regering zal stabiel zijn”, zei Alfano, die jarenlang als de kroonprins van Berlusconi gold en het besluit om met hem te breken „pijnlijk en bitter” noemde.

Zijn nieuwe groep heeft als werknaam Nieuw Centrum-Rechts. Alfano neemt dertig senatoren mee (op ruim driehonderd). Letta had in de Senaat een aantal stemmen uit het rechtse kamp nodig voor een meerderheid.

Berlusconi zei zaterdag dat hij zich vooralsnog niet tegen het kabinet zal keren. Dat lijkt vooral ingegeven door tactische motieven. „Het is erg moeilijk in het parlement bondgenoot te zijn en in de ministerraad aan dezelfde tafel te zitten met iemand die de leider van een partij politiek wil vermoorden”, zei Berlusconi.

In een toespraak van anderhalf uur riep Berlusconi op niet te hard uit te halen naar het kamp-Alfano. Hij zei dat die uiteindelijk in het rechtse kamp thuishoort. „We moeten geen kloof graven die moeilijk te verwijderen is”, zei hij. De 77-jarige Berlusconi moest zijn rede even onderbreken omdat de emotie hem te veel werd. Hij verliet na afloop het podium samen met zijn arts.

Berlusconi wil nu Forza Italia nieuw leven inblazen. Die partij, waarmee hij in 1994 de verkiezingen won, was in 2007 opgegaan in het Volk van de Vrijheid, een beweging waar de rijke mediamagnaat nog wel de dienst uitmaakte maar die heterogener was. De heroprichting van Forza Italia wordt gezien als poging van Berlusconi om weer met een strak georganiseerde, militante groep aanhangers te kunnen werken.

Verwacht wordt dat Forza Italia zich fel keert tegen een schorsing van Berlusconi als senator. De senaat zou daar eind deze maand een definitief besluit over nemen. Berlusconi zette gisteren de toon met, opnieuw, felle uithalen naar de magistraten die hem vervolgen en veroordelen. Dat zijn politieke besluiten van linkse aanklagers en rechters die zich onkwetsbaar wanen, zei Berlusconi.

Hij keerde zich tegen de bezuinigingspolitiek die veel EU-landen voeren. Die is „aan allen opgelegd door Duitsland en werkt alleen in het voordeel van Berlijn”, zei Berlusconi. Hij refereerde ook aan bondskanselier Merkel en oud-president Sarkozy, wier blik van verstandhouding op een vraag over Berlusconi eind 2011 liet zien dat veel Europese landen geen vertrouwen meer hadden in de toenmalige Italiaanse premier. Hij beweerde dat hij als een van de weinige regeringsleiders „de ervaring en de wil had om nee te zeggen tegen veel van hun voorstellen, die me onzinnig leken.”