Nobelprijswinnaar Doris Lessing op 94-jarige leeftijd overleden

Doris Lessing in Hamburg in 2006. Foto EPA / Oliver Berg

Nobelprijswinnaar Doris Lessing is overleden. Dat meldt de Britse krant The Guardian. De schrijfster en dichteres is 94 jaar geworden. Ze schreef in haar leven meer dan vijftig werken, waaronder The Golden Notebook en The Grass is Singing.

The Golden Notebook uit 1962 werd ook wel de feministische bijbel genoemd. Lessing werd geboren in Iran en groeide op in het Afrikaanse Zimbabwe. Daar speelde ook haar eerste roman (1950), The Grass is Singing, zich af.

In 2007 werd haar de Nobelprijs voor de Literatuur toegekend. Ze was toen 88 jaar en daarmee de oudste schrijver ooit die deze prijs in ontvangst mocht nemen. De Zweedse Academie van Wetenschappen omschreef haar toen als volgt:

“That epicist of the female experience, who with scepticism, fire and visionary power has subjected a divided civilisation to scrutiny.”

Lessing schreef romans, toneelstukken, poëziebundels en non-fictieboeken over diverse onderwerpen, van koloniaal Afrika tot het mysterie achter het vrouw-zijn en sciencefiction. Haar dood is ondertussen bevestigd door haar uitgever HarperCollins.

Oeuvre reflecteert haar leven

NRC Handelsblad omschreef haar werk destijds in de krant vol bewondering:

Lessings oeuvre reflecteert haar leven: een jeugd in Perzië en Rhodesië, communistisch engagement, mislukte huwelijken en haar wording als schrijfster in het vrouwvijandige Londen van de jaren 40. Haar debuut The Grass Is Singing ging bijvoorbeeld over de vergiftigende uitwerking van rassenscheiding in Rhodesië. Het meest autobiografisch is het Children of Violence-vijfluik (1952-69), dat begint met het naar de hoofdpersoon genoemde Martha Quest; het meest geciteerd is The Golden Notebook, een roman over een schrijfster in crisis die door de feministische beweging vooral gelezen is als een boek over de strijd tussen de seksen.

De reactie van Lessing als zij in 2007 hoort dat zij de Nobelprijs heeft gewonnen:

Op Twitter kwamen de reacties het afgelopen uur ook snel los, waaronder deze:

‘Ik heb een gespleten persoonlijkheid’

Lessing noemde zich, in een interview dat Stine Jensen voor NRC Handelsblad in 2004 met haar had, ook zelf een feministe. Ze zei toen:

“Natuurlijk ben ik een feminist! Maar soms gaan de feministen mij te ver. [...] Ik heb een gespleten persoonlijkheid. Ik ben de zelfstandige schrijfster én de vrouw die op haar negentiende zwanger raakte en dat heerlijk vond. Ik was vroeger een zeer neurotisch meisje, dat vroeg volwassen wilde zijn. Toen ik zestien was, verliet ik Johannesburg en wist ik niet hoe mijn toekomst eruit zou zien. Ik verbleef toen bij vrienden van mijn vader. Van een van hen kreeg ik een briefje, waarop stond: ‘Onthoud goed, als je jong bent, denk je vaak: je weet niet wat je moet doen en je hebt geen hoop. Neem iedere kans die je krijgt, want je weet niet waar nieuwe wegen toe leiden.’ Het was een prachtige brief op dat moment in mijn leven. Dit is het advies dat ik nu aan mijn kleinkinderen geef. Laat je niet bang maken. En: lees! Jongeren lezen te weinig, en dreigen ‘educated barbarians’ te worden, die alleen met computers omgaan. Mensen die niet lezen blijven onwetenden. Ze kennen hun geschiedenis en de grote ideeën niet. Literatuur is ‘parallel education’. Wat hadden we over vrouwen geweten zonder feministisch geëngageerde literatuur?”