Chili naar de stembus - grootste kans voor hervormingsgezinde Bachelet

Michelle Bachelet (links) en Evelyn Matthei (rechts). Foto Reuters / Ivan Alvarado

In Chili zijn vandaag verkiezingen. Waarschijnlijk komt de voormalige linkse president Michelle Bachelet weer aan de macht. De centrumrechtse president Sebastian Pinera riep iedereen op zijn stem uit te brengen: door een recente wijziging van de kieswet is stemmen in Chili niet meer verplicht.

De linkse Michelle Bachelet (62) is volgens laatste peilingen de absolute favoriet. Ze zou 47 procent van de stemmen krijgen, schrijft persbureau AFP. Daarmee is een tweede ronde mogelijk niet eens nodig. Dat is in Chili al niet meer gebeurd sinds 1993. Bachelet leidde het land eerder, tussen 2006 en 2010. Ze was de eerste vrouwelijke president van Chili.

Haar grootste rivaal is Evelyn Matthei (60), die volgens peilingen overigens slechts 14 procent van de stemmen krijgt. Ze is oud-minister van Werkgelegenheid en de eerste conservatieve vrouwelijke presidentskandidaat van Chili. Het is president Pinera niet gelukt een geslaagde campagne te voeren voor zijn liberale programma. Ook Matthei oogste weinig enthousiasme. Er zijn nog zeven andere kandidaten, maar zij staan op nog grotere afstand van Bachelet.

Bachelet heeft ambitieus programma vol hervormingen

Bachelet heeft beloofd in de eerste honderd dagen van haar presidentschap hervormingen door te voeren die ze in haar eerste termijn niet kon waarmaken. Ze wil onder meer de belastingen hervormen door bedrijven zwaarder te belasten. Ook wil ze goed gratis openbaar onderwijs en de gezondheidszorg en overheidsdiensten verbeteren. Bovendien wil ze het parlementaire systeem aanpassen, dat nog stamt uit de tijd van Pinochet.

Sinds de val van Pinochet in 1990 is de economie van Chili er enorm op vooruitgegaan. Dat bracht nieuwe problemen met zich mee, zoals een groeiende kloof tussen arm en rijk. Bachelet wil daar iets aan doen. Of dat lukt, hangt af van de uitkomst van de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden en 20 van de 38 zetels van de Senaat, die ook vandaag zijn. Door het electorale systeem krijgt de nummer twee naar verhouding meer zetels dan de nummer één, waardoor het mogelijk is plannen van de president te dwarsbomen.

Bachelet heeft de afgelopen weken daarom geprobeerd de verwachtingen van haar ambitieuze programma wat te temperen. “De taak zal niet makkelijk zijn”, zei ze in haar toespraak aan het eind van de campagne.

Bachelet is populair, vooral onder vrouwen en arme mensen, zegt de verslaggever van Al Jazeera:

Bachelet en Matthei vriendinnen, tot staatsgreep

Bachelet en Matthei gingen naar dezelfde basisschool en waren vriendinnen, tot de militaire staatsgreep van 1973. Hun vaders waren allebei gevechtspiloten en hoge militairen, die met hun gezinnen lang op dezelfde militaire basis woonden. Op de dag van de staatsgreep zetten andere hoge militairen de socialistische president Salvador Allende af. Michelle Bachelet, destijds student geneeskunde, zag vanaf het dak van haar universiteit hoe het presidentiële paleis werd gebombardeerd. Haar vader, die Allende steunde, werd kort daarna gearresteerd, stond eerder in NRC Handelsblad:

“Generaal Matthei woonde op dat moment met zijn gezin Londen. Na de staatsgreep keerde hij terug naar Chili, werd minister van Gezondheid onder generaal Pinochet, en later lid van de militaire junta en hoofd van de militaire academie waar generaal Bachelet gevangen zat en in 1974 werd doodgemarteld.”