Je bent zó verdwaald in dit oerwoud

Wie zich verdiept in zorgverzekeringen raakt het spoor snel bijster. Voor dezelfde polis betaal je overal een andere prijs. Loont overstappen dan toch?

Illustratie XF&M

Alleenstaande man, 43 jaar, eenvoudige voorkeuren, zoekt dito zorgverzekering. Wat moet hij doen? Is het de moeite waard om over te stappen? Want ook in 2014 moet hij zich verzekeren tegen ziektekosten. Zijn wens: de goedkoopste basispolis, zonder fratsen en met het standaard eigen risico.

Even zoeken op internet. En kijk, dan moet je de basispolis van TakeCareNow nemen. Die verzekering van Agis kost 85,70 euro per maand. Althans, dat adviseert verzekeringssite.nl, de „grootste onafhankelijke vergelijker” van Nederland, toch niet de eerste de beste, zou je denken.

Maar bij de buren van Independer zeggen ze wat anders. Voor een goed polis, met sobere dekking, is de zorgverzekering van Ohra toch echt de beste. En Independer kan het weten, want die „haalt het beste in verzekeraars naar boven”. Voor 88,19 euro is alles zo geregeld via „de grootste online aanbieder van verzekeringen en andere financiële producten”.

Ho ho, niet te snel. Wat zegt de Consumentenbond eigenlijk? Toch niet weer iets anders? Oei, we vreesden het al. Die adviseert aan premiejagers die zo min mogelijk geld willen uitgeven de Beter Af Selectief Polis van Zilveren Kruis, de naam zegt het al. Voor 83,12 euro per maand is het voor mekaar. Zo af te sluiten bij de Consumentenbond.

Nu we toch bezig zijn, nog een ogenblik naar Zorgkiezer.nl, de „grootste onafhankelijke zorgvergelijker” van Nederland. Aha, een bekende naam: TakeCareNow luidt het advies, maar ditmaal tegen 83,13 euro per maand. Opmerkelijk, dat is een paar euro lager dan het tarief dat de eerste vergelijkingssite noemde.

Zie hier het oerwoud van zorgverzekeringen en adviseurs waarin miljoenen burgers hun weg moeten vinden. Iedereen is verplicht een basisverzekering af te sluiten. En eenmaal per jaar mogen verzekerden overstappen naar een andere aanbieder. Dat moment is weer aangebroken. Wie een andere zorgverzekering wil afsluiten, moet vóór eind van dit jaar zijn polis opzeggen. Tot 31 januari 2014 is er tijd om een nieuwe polis af te sluiten. Na die tijd riskeert u een boete.

Groot geld

Loont overstappen? Als we de toezichthouder moeten geloven wel. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) lanceerde deze week de campagne „Niets doen kost je poen”. De marktmeester moedigt iedereen aan contracten van energie, telefoon en zorg goed te vergelijken met die van andere aanbieders. Dat kan veel geld opleveren. Een zorgverzekering kost algauw 80 euro of meer per maand.

Maar dan moet dat wel te vergelijken zijn. Dat de ‘onafhankelijke’ vergelijkingssites zo uiteenlopend adviseren, heeft twee redenen. Allereerst helpen de sites de dolende consument niet vanuit filantropische motieven. Er gaat jaarlijks 40 miljard euro om in de zorgpolissen, zeg maar 7 procent van de economie. Dat is groot geld. De sites verdienen aan de overstappers, niets meer en niets minder. Zij zijn gebaat bij zoveel mogelijk verhuizingen, en het liefst naar verzekeraars waarmee zij de beste contracten hebben afgesloten. Want iedere verzekerde die zo’n site bij de verzekeraar „aanbrengt”, levert geld op.

Het gevolg is dat niet alle verzekeringen worden vergeleken, maar dikwijls alleen die van verzekeraars waarmee de site een zakelijke overeenkomst heeft. Om toch met alle verzekeringen te vergelijken, moet je alert zijn. Extra boxjes aanvinken, kleine lettertjes lezen. De sites zijn in dat opzicht verraderlijk, blijkt uit een uitgebreide vergelijking van deze krant, met diverse profielen van consumenten. Dat dezelfde polissen vervolgens nog in prijs verschillen, ligt aan de commissie die met verzekeraars is afgesproken. Wie groter is, kan meer afdingen. Het zijn de voorspelbare mechanismen van vraag en aanbod.

De Autoriteit Financiële Markten, weer een andere toezichthouder, had vorig jaar kritiek op vergelijkingssites. Uit onderzoek onder 33 sites bleek dat veel sites onduidelijk zijn over hoe ze hun geld verdienen, hoe de vergelijkingen tot stand komen en hoe volledig de vergelijkingen zijn. De AFM noemde geen namen.

Tijd om dat wel te doen. Independer en Verzekeringssite hebben bijvoorbeeld een tricky selectieproces. Als de bezoeker niet oplet, kijkt hij alleen naar verzekeraars waar de tussenpersonen een contract mee hebben. Independer vangt tot meer dan 100 euro per overstappende klant. Dat komt overeen met een slordige 10 procent van de jaarlijkse premie.

Handige internetjongens

Zorgkiezer en de Consumentenbond zijn de enige grote vergelijkingssites die standaard alle polissen vergelijken, ook als ze van zorgverzekeraars zijn waarmee de sites geen overeenkomst heeft afgesloten. De commissie die de Consumentenbond krijgt, is overal hetzelfde: 45 euro per overstappende klant. Dat betekent dat er geen prikkel bestaat polissen aan te bevelen waarop de provisie hoger is.

Daarnaast wemelt het inmiddels van de handige internetjongens die vanaf hun zolderkamer een vergelijkingssite lanceren. Zij bedrijven zogeheten affiliate marketing. Zij hebben alleen maar een contract nodig van een centrale inkooporganisatie die met alle zorgverzekeraars een paraplucontract afsluit. Zij hebben geen directe overeenkomst met een zorgverzekeraar, maar via de marketingorganisatie en slimme internettechnieken krijgen zij een vergoeding voor iedere klant die via hun site uiteindelijk bij een zorgverzekeraar een contract afsluit.

Toch kunnen al deze internetadviseurs wel degelijk behulpzaam zijn. Het voordeel van sites is dat veel openbaar vergelijkbare informatie op een slimme manier verzameld is. Ook kunnen op veel sites polissen makkelijk vergeleken worden op verschillende variabelen. Wie daar mee speelt, krijgt een beter gevoel voor de risico-rendementverhoudingen bij een zorgpolis. Maar de bezoeker moet wel alert blijven op wat er níet vergeleken wordt. Dat is vrijwel ondoenlijk. Wat dat betreft zijn de vergelijkingssites het beste voor de ontwikkeling van een gevoel en niet om een polis bij af te sluiten.

Want wie een verzekering uitkiest, moet heel goed weten wat hij wil. Misschien het verplichte eigen risico van 360 euro wat verhogen? Dat verlaagt de maandlasten. Juist jongeren kiezen vaker hiervoor. Zij zijn minder vaak ziek en durven hier meer risico te dragen. Wie zijn eigen risico van 360 naar 860 euro per jaar verhoogt, zal al snel zo’n 20 euro per maand minder kwijt zijn. Maar dat is niet handig voor te kleine inkomens: je moet wel een financiële tegenvaller kunnen incasseren.

Vorig jaar stapte één op de veertien verzekerden over naar een andere zorgpolis. Dat is niet bijster veel. Dat zal in de nabije toekomst niet veel veranderen, zeggen onderzoekers van het Nivel, een instituut dat gespecialiseerd is in gezondheidszorg. Zij onderzochten wanneer iemand bereid is over te stappen. Daarvoor moet een polis gemiddeld 27,26 euro per maand goedkoper zijn, zo schreven zij deze maand in het economenvakblad ESB. Die verschillen zijn er wel tussen duurste en goedkoopste polis, maar dan verschillen de voorwaarden ook wezenlijk. Als gecorrigeerd wordt voor de verschillen in keuzevrijheid onder de basispolissen, dan zijn de prijsverschillen in Nederland veel geringer dan die 27 euro per maand. Hun conclusie: premieverschillen in Nederland zijn te klein om van zorgverzekeraar te wisselen.