Internet is

goed

/

slecht

voor ons

Technologie

Carola Houtekamer Helpt technologie de mensheid? Het is maar net wat uit de blender van de ontwerpers, de regelgevers, de gebruikers en het toeval komt.

Is hiér nou geen app voor, zuchtte mijn collega toen ze over een krant vol destructie en lijden in de Filippijnen boog. „Ik bedoel: er is voor elk stom probleem in de wereld een app, behalve voor de echt belangrijke dingen.”

Waarom lost internet dit niet op? Een aanmatigende vraag, néé, natuurlijk doet het dat niet. Er is geen software tegen armoede, tegen plunderaars, corruptie en Westerse apathie. Er is ook geen app tegen het noodlot en de verdorvenheid van de mens.

Maar ik kwam er niet uit. De collega had een punt. Waarom wel een app om wc’s op festivals te lokaliseren, een draagbare spectrometer die je op je bord fastfood kunt richten, en een weerbericht-app die helpt met het kiezen van je kleren? En waarom niet iets vaker een app die - ja wat? – de mensheid écht vooruit helpt?

Die zijn er ook, glundert de optimist. Zoals Googles People Finder, dat doodgewaande familieleden in Tacloban met elkaar kan verenigen. Of de crisis response maps van Ushahidi die hulp coördineren door tweets van burgers in nood te verzamelen. En is het hele internet niet sowieso een verbetering voor de mens? Onbeperkte toegang tot informatie, onbegrensde toegang tot mensen: als dat de democratie niet vooruit helpt.

Oh ja, sneert de pessimist. En censuur in China dan? En de NSA? En gameverslaving?

De eigenlijke vraag die de hele tijd terugkomt is hoeveel we nu moeten geloven in technologie. Helpt ‘t ons vooruit of niet? Raaskalt Marc Zuckerberg als hij zegt dat Facebook terrorisme bestrijdt, omdat contact-met-de-verlichte-wereld goed werkt tegen extremisme? Klopt het als Evgeny Morozov zegt dat Twitter juist hielp om Egyptische dissidenten op te sporen?

We zijn beland in een flauw welles-nietes-spelletje. Internet is goed/slecht voor ons. Sociale media stimuleren/beperken de democratie. De TomTom maakt dommer/slimmer. Big data emancipeert / onderdrukt de burger.

Maar technologie is geen kwestie van geloof – al gedragen mensen uit Silicon Valley zich soms als verse bekeerlingen, knipperend tegen het licht van de vooruitgang en met een vast vertrouwen in de technofix voor elk wereldprobleem. Maar technologie is niet goed of slecht, en ook niet neutraal. Technologie is maar net wat uit de blender van de ontwerpers, de regelgevers, de aandeelhouders, de gebruikers en het toeval komt. En zo moeten we een app of techniek ook beoordelen: per geval, per moment, per plek.

Helpt Facebook de mensheid? Jawel, als mijn oma blij wordt van een update van haar kleinkinderen. Nee, als de dissident onder een rotregime wordt gedwongen een account op eigen naam te nemen om zijn doelgroep te bereiken. Soms, als een adverteerder je wijst op een nuttige aankoop.

Ik ben dol op nieuwe foefjes en technieken. Maar op m’n slechte dagen zie ik grote internetbedrijven ondoorzichtige keuzes maken over censuur, gebruikersvoorwaarden en privacysettings, die ik niet kan volgen en waar ik niet over kan stemmen. Ik hoor van stakeholders die achter gesloten deuren lobbyen tegen netneutraliteit en voor copyrightwetten. Ik lees over de liberaal-kapitalistische cultuur onder jonge ondernemers in de Bay Area, die onze toekomst aan het programmeren zijn.

Dat moeten we allemaal onderzoeken als we willen begrijpen waarom we wél wc-apps hebben en geen internet dat ook maar iets van het leed in de Filippijnen verzacht. Goeie vraag, dus. Waarom is hier geen app voor?