Een stoplicht dat voorkomt ongelukken

Een briljant idee van de gemeente Amsterdam, volgens Margot van Mulken.

De afgelopen jaren zijn zogenoemde aftellende stoplichten op veel plekken in Nederland neergezet, met name bij voetgangers- en fietsoversteekplaatsen. Deze zogeheten wachttijdmelders laten met uitdovende lichtjes of cijfers zien hoelang je moet wachten voor je mag oversteken.

Voetgangers en fietsers zijn, vooral in Nederland, notoire anarchisten: zij bepalen zelf wel wanneer ze oversteken en trekken zich weinig aan van onbemande seininstallaties. Het aantal ‘stoplichtnegaties’ was dan ook schrikbarend hoog, met alle gevaarlijke situaties van dien.

De melders maken het wachten prettiger maar het vervelende is dat het aantal ongelukken niet noemenswaardig afneemt, zo blijkt uit de notitie Werkgroep Verkeerslichten Amsterdam. Vaak wachten mensen het aftellen niet af, en stappen zij met nog twee of drie seconden te gaan op het zebrapad – en dat leidt zo mogelijk tot nog gevaarlijker situaties dan zonder aftellende stoplichten.

Amsterdam heeft een briljant idee ingevoerd. Daar houdt het aftellen op vijf seconden voor nul op. Terwijl de wachtende vanaf een seconde of dertig naar het verspringen van de cijfers kijkt, hetgeen hem rustig en gedwee maakt, laat de installatie vijf seconden voor het licht op groen springt het afweten. De wachtende moet op zijn eigen tellen letten. Deze vondst, de verantwoordelijkheid voor het wachten bij de verkeersdeelnemer terug leggen, is geniaal. De vinding is simpel, elegant en slim. Het apparaat geeft de tijd terug aan degene die oversteekt. Op slag wordt deze weer de baas over zijn inschatting van tijd en gevaar. Die vijf tellen limbo, de tijd dat de tijd stilstaat en niet op groen, maakt de wachtende eigenaar van de tijd. Van de weeromstuit beseft de fietser of voetganger dat zijn veiligheid in het geding is, het gaat niet om bedilzucht van de overheid. Ik denk dat er legio toepassingsmogelijkheden zijn voor gedragsbeïnvloeding door middel van onthouding van informatie. Maar die kunnen, eerlijk gezegd, afdoen aan de schoonheid van het idee.

Margot van Mulken is hoogleraar Internationale Bedrijfscommunicatie, Radboud Universiteit Nijmegen.