‘Rutte moet alleen zeggen dat we autonomie willen’

Tibetaanse parlementariër uit Spanje

Bij premier Rutte waren ze deze week, zo kort voor zijn vertrek naar China, niet welkom. Ook minister van Buitenlandse Zaken Timmermans gaf niet thuis aan een groepje leden van het Tibetaanse parlement in ballingschap. Hij liet hen ontvangen door een ambtenaar.

„We begrijpen het, iedereen staat onder druk van China”, zegt Thubten Wangchen, een Tibetaanse parlementariër uit Spanje. Wel waren hij en zijn collega’s in Den Haag welkom bij de Tweede Kamerleden Van Bommel (SP) en Ten Broeke (VVD).

Wangchen, in 1954 in Tibet geboren en gekleed in de traditionele donkerrode monnikspij, is een van de drijvende krachten achter de rechtszaak, die Tibetaanse ballingen in Spanje hebben aangezwengeld. Ze beschuldigen de Chinese leiders van genocide op hun volk en andere misdaden tegen de menselijkheid. Ook zouden ze hebben gepoogd de Tibetaanse cultuur uit te roeien. De vorig jaar afgetreden president Hu Jintao zou in de jaren 80 verantwoordelijk zijn geweest voor het uitroepen van de noodtoestand en de dood van duizenden Tibetanen, die deels in de gevangenis omkwamen.

Tot woede van de Chinezen verklaarde een Spaanse rechter de klacht tegen Hu Jintao vorige maand ontvankelijk. Dit betekent dat de Spaanse justitie de zaak tegen Hu en zes andere Chinese functionarissen, die eerder al waren aangeklaagd, zal onderzoeken. In Spanje is het op grond van ‘universele rechtsbeginselen’ mogelijk genocide of gevallen van andere massale moorden waar ook ter wereld te berechten.

Vindt u dat premier Rutte de Tibetaanse kwestie aan de orde moet stellen in Beijing?

„Ik begrijp dat het in Beijing in de eerste plaats om zaken en economische contacten gaat, daar zijn wij ook niet op tegen. Maar wij verzoeken hem de Chinese leiders te vertellen dat wij alleen maar autonomie, geen onafhankelijkheid, willen en respect voor de rechten van de mens.”

Hoe is de toestand nu in Tibet? Zijn er nog veel zelfverbrandingen?

„Het zijn er gelukkig minder dan vorig jaar, maar nog deze week was er weer een zelfverbranding, van een jonge monnik. De teller staat nu op 122 in totaal. Wij moedigen die zelfverbrandingen uit protest tegen de wreedheid van het Chinese bestuur niet aan. Wij zeggen: ga niet dood, werk voor je land. We zijn boeddhisten, zelfs het doden van een mug is voor ons slecht, en vergeet niet: we zijn maar met zes miljoen Tibetanen.”

Wat verwacht u verder van de rechtszaak in Spanje?

„We denken niet dat Hu Jintao en de anderen gauw in Spanje zullen staan. Maar als ze voor zittingen niet komen opdagen kan Spanje andere Europese staten vragen om een arrestatiebevel. Dat zou al een goede les voor de Chinese leiders zijn dat ze de mensenrechten serieus moeten nemen.”

Wat vond u van de recente aanslag op het Plein van de Hemelse Vrede?

„Gelukkig waren het geen Tibetanen. Geweld leidt volgens ons alleen maar tot meer geweld."