Protest? Dan snijdt Teeven wel anders in rechtsbijstand

Tweede Kamer wil alternatief voor bezuinigingsplan

Laat er nou geen misverstand over bestaan. Natuurlijk ziet staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) ook heus het belang van de gefinancierde rechtsbijstand wel. „Een wezenlijk onderdeel van de rechtstaat”, noemde hij de financiële steun die burgers krijgen als ze zelf geen geld hebben om een rechtszaak te beginnen.

Máár. Er moet komende jaren ook gewoon 1 miljard euro van de uitgaven af, bij het ministerie van Teeven. Dus ontkomt ook de gesubsidieerde rechtsbijstand niet aan bezuinigingen. Gisteren besprak staatssecretaris Teeven zijn plannen daartoe in de Tweede Kamer – en pragmatisme won het van visie. De staatssecretaris gaat op zoek naar alternatieve manieren om de bezuinigingen in te vullen.

Het bedrag van 85 miljoen euro aan bezuinigingen staat wel vast. Teeven had er speciaal nog een belletje met premier Rutte aan gewaagd, zei hij, om te checken of ook met de zogeheten ‘constructieve’ oppositiepartijen – D66, ChristenUnie en SGP – afspraken waren over de bezuinigingen op de justitiebegroting. Dat was volgens hem het geval.

Ja, die steun over het te bezuinigen bedrag was er, moest ook Magda Berndsen van D66 toegeven. Alleen de invulling van de bezuinigingen stond helemaal niet vast, zei ze erbij, en dus ging de discussie vooral over de te nemen maatregelen. Teeven en de coalitiepartijen hadden afgelopen zomer, toen de plannen gemaakt waren, juist geprobeerd om de bezuinigingen over elk rechtsgebied te spreiden. Bovendien is volgens Teeven de maatschappij dusdanig veranderd, dat op sommige vlakken burgers zelf wel hun recht kunnen halen, bijvoorbeeld omdat ze toch vaak al een rechtsbijstandsverzekering hebben afgesloten.

Misschien juist vanwége die spreiding kwamen afgelopen weken advocaten uit elk rechtsgebied met kritiek.

Strafrechtadvocaten vonden dat zij te weinig geld kregen om nog fatsoenlijk voor hun cliënten op te komen. En de Orde van Advocaten vond namens alle advocaten dat de toegang tot het recht te veel wordt ingeperkt, bijvoorbeeld door vóóraf te toetsen of iemand wel aanspraak zou mogen maken op gesubsidieerde rechtsbijstand.

Die kritiek klonk één op één door in het parlement gisteren – al verschilde vanzelfsprekend de toon waarmee partijen kritiek spuiden. VVD en PvdA kwamen vooral met alternatieven. De PvdA wilde bijvoorbeeld dat advocaten geen geld meer voor losse zaken krijgen, maar via een soort aanbestedingen verzekerd zijn van genoeg werk en vergoeding.

Al met al zegde Teeven weinig concreets toe, behalve dát hij naar de meeste zaken nog eens zou kijken. Hij kwam met het idee dat alle advocaten 2,50 euro, de ‘knaak van Teeven’, zouden moeten inleveren op hun uurtarief, om daarmee de strafrechtadvocaten te compenseren. Die zouden er bij bewerkelijke zaken 30 procent op achteruit gaan, maar door het algemene bedrag van 104 euro naar beneden bij te stellen, zou dat ongedaan gemaakt kunnen worden. Ook zou hij opnieuw kijken naar het idee om verdachten in voorlopige hechtenis geen vergoeding te geven voor rechtsbijstand.

Dat Teevens plannen niet ongewijzigd uit het debat zouden komen, was vooraf wel helder. Hij staat altijd open voor alternatieven, zei hij ook gisteren weer. Op de achtergrond viel daarom iets heel anders op: het was niet de Orde van Advocaten, maar de strafrechtadvocaten zélf waar Teeven mee had overlegd. Tussen de Orde en de staatssecretaris loopt het momenteel even niet lekker, vanwege een heel ander wetsvoorstel.

Teeven wil namelijk een commissie instellen die toezicht op de advocatuur gaat houden, maar de Orde is daar op tegen. Gezien de succesvolle lobby die de advocaten nú al op gang hebben gebracht, belooft dat nog wat voor de staatssecretaris.