Premier Rutte brengt een nuttig eerste bezoek China

Op ontspannen wijze is vandaag in Beijing het eerste bezoek van de Nederlandse premier Rutte aan de volksrepubliek China begonnen. Tekenend voor de sfeer was dat Rutte – overigens de vierde premier die deze week in de Chinese hoofdstad werd ontvangen – direct al aan het begin het altijd gevoelige onderwerp van de mensenrechten aan de orde heeft kunnen stellen. In het verleden is dat wel eens ingewikkelder geweest. Of het resultaat heeft is een tweede, maar dat het thema klaarblijkelijk minder beladen is, scheelt al veel.

De bagage van Nederlandse premiers die China bezoeken kent twee vaste elementen: een orderboek en een boodschappenlijst van de Tweede Kamer op het terrein van de mensenrechten. Nog altijd wordt Nederland belast door de ingewikkelde combinatie van koopman en dominee. Maar het wordt werkbaarder. Aan de ene kant komt dat door de economische crisis die vraagt om brood op de plank en een matigend effect heeft op de toon van de dominee. Anderzijds is er het gegeven dat de groei van voor Nederland belangrijke exportmarkten zich voltrekt in landen waar zeker volgens Nederlandse maatstaven nog geen sprake is van een modeldemocratie.

Maar de Nederlandse houding gaat tegenwoordig verder dan louter een moreel oordeel. Koopman en dominee zijn in elkaar verenigd en dienen hetzelfde doel. Premier Rutte heeft dat ook vandaag in China nog eens duidelijk gemaakt in zijn gesprek met zijn ambtgenoot Li Keqiang. Hij wees erop dat naleving van mensenrechten in het belang zijn van de economische ontwikkeling. Het biedt zekerheid voor bedrijven en is daardoor bevorderlijk voor investeringen. Rutte kon vanmorgen na zijn gesprek met de Chinese premier melden dat de mensenrechtendialoog tussen beide landen waarschijnlijk eind dit jaar zal worden hervat.

Deze mooie intenties nemen niet weg dat het bezoek van Rutte vooral van belang is voor de handelsrelaties. Een relatie die soms mythische proporties aanneemt. De uitvoer naar China was met 7,6 miljard euro in 2012 indrukwekkend. Maar in hetzelfde jaar exporteerde Nederland voor 19,5 miljard naar Italië.

Toch was het in verband met het onderhoud van de betrekkingen tussen China en Nederland hoog tijd dat de hoogste Nederlandse politieke ambtsdrager zich in Beijing laat zien. Het is Ruttes eerste bezoek. Binnenlands politieke ontwikkelingen gelden als verzachtende omstandigheid. Zijn eerste kabinet viel al weer na anderhalf jaar, zijn tweede kabinet staat nu op de rails.

Daarom is het goed dat Rutte direct al heeft aangekondigd dat hij volgend jaar opnieuw en dan met een grotere handelsdelegatie afreist. Ook voor Nederland schijnt de zon ook in het Oosten.