Nederland en Sunny van boven

Sunny Bergman in ‘Sletvrees?‘ (VPRO/#3DOC).

Alleen wie de afgelopen weken niet naar talkshows heeft gekeken en geen omroepblad of weekendbijlage heeft ingezien, kan nog onbekend zijn met de strekking van de documentaire Sletvrees? van Sunny Bergman: we houden er nog steeds een dubbele moraal op na in de beoordeling van mannelijke en vrouwelijke promiscuïteit.

Nu de VPRO gisteren in de rubriek #3DOC eindelijk de hele anderhalf uur uitzond, viel er wat mij betreft weinig verrassends meer aan te beleven. Het zonder oogcontact vragen naar het aantal sekspartners van mensen die in een tentje voor de camera schijnintimiteit beleven, blijkt een effectieve methode. Het in een workshop van libertijnse zendeling Annie Sprinkle vermomd als del optreden van de regisseur, vergeefs op zoek naar haar innerlijke slet, werkt eveneens. Het hele publiciteitsoffensief van Ik, Sunny Bergman, bleek doelmatig, want het onderwerp staat nu op de agenda. En ze heeft natuurlijk groot gelijk in haar kritiek op de gedachte dat mannen en vrouwen van verschillende planeten zouden komen. Voor peer pressure gevoelige jongeren vertalen het gebazel over Venus en Mars immers maar al te vaak als een norm: mannen moeten altijd willen, vrouwen kunnen dat maar beter niet hardop zeggen.

De documentaire stond vanmorgen vroeg nog niet op Uitzendinggemist.nl, evenmin als die andere prestigeproductie van de VPRO die gisteren in première ging: het tweede seizoen van Nederland van Boven. Het kan een storing zijn, maar de kalenderschoonheid van de beelden zou zich wel eens goed kunnen lenen voor exclusieve exploitatie op een plek waar je ervoor betalen moet.

Alle respect voor de curieuze, grappige en imposante helikoptershots, maar ik vond de opnamen op de grond soms sterker. Leuk achter elkaar gemonteerd: een vader en een zoon die opgewonden de terugkeer van de gierzwaluwen observeren en een moeder en een dochter die met een slechtvalk vogels van de startbaan van Schiphol verjagen.

Ik snap de aantrekkingskracht van Nederland van boven, zeker in vergelijking met de fragmenten die ik zag van een remake van Haanstra’s Alleman, samengesteld uit onappetijtelijk materiaal ontleend aan Google Streetview (binnenkort te zien op IDFA). Het mag er best een beetje gelikt uitzien, zeker.

Maar de bombast ligt ook in dit seizoen van Nederland van Boven weer op de loer, onder meer door de gedragen en expliciet ieder beeld benoemende teksten die Roel Bentz van den Berg uitspreekt. En natuurlijk vooral die greep in de snoeptrommel van de filmmuziek. Ik hoorde een fragment uit de score van Hans Zimmer voor Inception en vooral veel Ludovico Einaudi. Als u van mening bent dat Einaudi een meesterlijk componist is en ook hield van het ecologische orgasme in de documentaire Koyaanisqatsi, begeleid door de repetitieve klanken van Philip Glass, dan doet u binnenkort geen miskoop met Nederland van Boven on demand.