Berlijn wil nog 590 kunstwerken online

Duitsers geven meer openheid over roofkunst. En Beieren wil teruggave ervan verbeteren.

Komende week zullen circa 590 kunstwerken uit de collectie-Gurlitt op internet geplaatst worden. Dat heeft de leider van de commissie die de herkomst van de vermoedelijke roofkunst-collectie onderzoekt, gisteravond in Berlijn medegedeeld.

Het gaat om het gedeelte van de Gurlitt-collectie dat een dubieuze herkomst heeft. Het zijn werken die Joodse families en buitenlandse verzamelaars aan de Duitse nationaal-socialisten hebben moeten afgeven of verkopen.

De kunstwerken zijn in februari 2012 aangetroffen in een appartement in München dat in bezit was van Cornelius Gurlitt, zoon van de kunsthandelaar Hildebrand Gurlitt. Die genoot van 1937 tot en het einde van de Tweede Wereldoorlog een geprivilegieerde positie in de kunsthandel, ondanks een Joodse grootmoeder.

De kunstwerken zullen komende week verschijnen op de website lostart.de. „Door ze openbaar te maken op de site kan de herkomst van de in beslag genomen kunstwerken zo spoedig en transparant mogelijk worden vastgesteld”, zei de voorzitter van de commissie, de juriste Ingeborg Berggreen-Merkel, in Die Welt.

De Duitse autoriteiten hielden de inbeslagname van de in totaal 1.406 werken aanvankelijk geheim. Twee weken geleden onthulde het weekblad Focus het bestaan van de roofkunstschat in een douanedepot even buiten München. Sindsdien groeide de kritiek op de geheimhouding snel. De kritiek kwam van Joodse organisaties, musea, herkomstdeskundigen en zelfs van de Amerikaanse regering. Alle vroegen om meer openheid. Daarop zetten de autoriteiten afgelopen dinsdagavond de eerste 25 afbeeldingen van werken met twijfelachtige herkomst op internet.

Het Beierse openbaar ministerie zegt inmiddels „talrijke” claims te hebben binnengekregen van erfgenamen van families die kunst in de oorlog hebben verloren. Alle claims zullen worden onderzocht en beantwoord.

De minister van Justitie van Beieren, Winfried Bausback (CSU), heeft in verband met de afhandeling van de collectie-Gurlitt gezegd tegen de Süddeutsche Zeitung dat hij het „moeilijk te verdragen” vindt dat eigendomsclaims voor kunst die door nazi’s onteigend werd, nu als verjaard beschouwd worden. Hij wil onderzoeken of in sommige gevallen de oorspronkelijke eigenaren toch hun kunst terug kunnen krijgen. Dat zou volgens SZ alleen kunnen na een wetswijziging.