Rijk voldoet niet aan opvangtaak ernstig zieke asielzoekers

Uitgeprocedeerde asielzoekers op straat na ontruiming van een door hen gekraakt pand in Amsterdam. ANP / Evert Elzinga

De Rijksoverheid vangt nauwelijks ernstig zieke uitgeprocedeerde asielzoekers op, hoewel het daartoe wel verplicht is. Dit blijkt uit cijfers in de ‘eindevaluatie pilot buitenlandse daklozen’ van de gemeente Utrecht.

Het Rijk kreeg de afgelopen drie jaar landelijk meer dan zeshonderd verzoeken tot opvang van ernstig zieke asielzoekers, en honoreerde daarvan 1,6 procent. Tien asielzoekers kregen daadwerkelijk opvang bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers. Het is voor het eerst dat zulke recente cijfers naar buiten komen.

Vorige maand schreef de Nationale Ombudsman al in een rapport dat zieke asielzoekers nauwelijks worden opgevangen door het Rijk, omdat de procedures te ingewikkeld zijn. Cijfers noemde hij daarbij niet. Wethouder Victor Everhardt (D66, Volksgezondheid) noemt de cijfers “schokkend” en stelt dat het Rijk “haar verantwoordelijkheid moet nemen.”

‘Deze route werkt minimaal’

Everhardt wijst op een uitspraak van het Europees Comité van twee weken geleden, waarin het stelt dat het Rijk opvang, voedsel en kleding aan mensen zonder verblijfsvergunning moet bieden. Per 1 januari 2010 voerde de overheid een wet in die erin voorziet dat zieke uitgeprocedeerde asielzoekers opvang krijgen tijdens de medische procedure in afwachting van een beslissing. De gemeente Utrecht in de evaluatie:

“Deze route werkt minimaal. De Vereniging Nederlandse Gemeenten, maar ook de G4 steden en de LOGO gemeenten (gemeenten met noodopvang) blijven bij het Rijk pleiten voor een sluitende aanpak. Het op straat zwerven van kwetsbare asielzoekers in gemeenten zou tot het verleden moeten behoren.”

Belangrijkste oorzaak voor het grote aantal afwijzingen is de gedetailleerde medische documentatie die een ernstig zieke asielzoeker moet aanleveren om voor opvang in aanmerking te komen. Het gaat om medische verklaringen, recente onderzoeken door behandelaars en paspoort of identiteitspapieren. Probleem is dat asielzoekers over deze documenten vaak geen beschikking hebben. De ombudsman schrijft daarover:

“De toegang tot de medische zorg voor ongedocumenteerden kent nog teveel drempels.”

Asielzoekers op straat teruggevonden

In het Utrechtse rapport worden voorbeelden genoemd van asielzoekers die op straat worden aangetroffen. Het zijn mensen met zware psychische problematiek en trauma’s. Soms hebben ze zelfmoordneigingen. Wethouder Everhardt: “Deze mensen hebben echt gespecialiseerde hulp nodig. Die bieden wij, terwijl het Rijk daarvoor verantwoordelijk is.”

Gemeenten en het Rijk zijn in gesprek over een oplossing van het probleem.