PvdA houdt Fries bastion, VVD treurt

De tussentijdse verkiezingen in vier gemeenten waren geen geen echte landelijke test.

Bijna iedereen is blij. Nadat gisteravond laat de uitslagen bekend waren geworden van de vier tussentijdse verkiezingen in Friesland en Zuid-Holland, kraaiden de meeste partijen victorie.

PvdA-leider Diederik Samsom beleefde een „mooie avond” in Leeuwarden: zowel in de Friese hoofdstad als in Heerenveen boekten de sociaal-democraten winst. CDA-leider Sybrand van Haersma Buma, wiens partij de grootste werd in Alphen aan den Rijn, sprak van „een heel belangrijk moment”. D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold twitterde dat de uitslag voor zijn partij in Friesland „prachtig” was. En volgens Bram van Ojik van GroenLinks, dat het slechter deed dan bij de raadsverkiezingen van 2010 maar beter dan bij de landelijke verkiezingen van vorig jaar, heeft zijn partij „de weg omhoog weer gevonden”.

Bij de VVD bleef de euforie achterwege: in Friesland werd licht verloren, in Alphen aan den Rijn een stevige nederlaag geleden. Maar ook hier opwekkende woorden: het povere resultaat was een „extra stimulans” om de komende jaren hard te werken.

De verkiezingen van gisteren waren nodig door gemeentelijke herindelingen per 1 januari. Daarom gingen de burgers van Leeuwarden, Heerenveen, De Friese Meren en Alphen aan de Rijn al naar de stembus – en niet, zoals de rest in maart volgend jaar.

Wat zegt de uitslag écht? Dat regeringspartij PvdA zijn traditioneel sterke positie in Friesland heeft weten te behouden, al had de partij vrij spel omdat de concurrent op links, de SP, niet meedeed. En dat coalitiepartner VVD daar niet in is geslaagd in Alphen aan den Rijn.

Volgens waarnemend burgemeester van Alphen (en oud VVD-voorzitter) Bas Eenhoorn beloonden de kiezers de partijen die luisterden naar wat er „leeft” op straat. Die partijen werden de grote winnaars: CDA en de lokale partij Nieuw Elan. „Het moet een les zijn voor de andere partijen. De VVD heeft verantwoordelijkheid genomen voor de ontwikkeling van het stadshart, waar veel discussie over is. Daar krijg je nu de rekening voor gepresenteerd. De landelijke trend krijg je daar dan nog eens bij.”

Als referendum voor de landelijke VVD-PvdA-coalitie zijn de herindelingsverkiezingen ongeschikt. Het gaat om weinig kiezers (250.000). De PVV deed niet mee en wel veel lokale partijen. De écht belangrijke test voor de coalitie worden de raadsverkiezingen in maart. Die van gisteren geven de lokale afdelingen van de winnaars nieuwe moed – die de VVD nu mist.