Je bent PvdA’er, of je bent het niet

In Oosterzee moest gisteren (vervroegd) worden gestemd voor de gemeenteraad. De lokale FNP won overtuigend.

Kiezers stemmen in de nieuwe gemeente De Friese Meren. Foto’s Kees van de Veen

Waar is het stembureau? Voor café Tjeukemeer in Oosterzee staat een bordje ‘gesloten’. Er is geen wegwijzer. Maar dat hoeft niet, zegt een voorbijgangster. Iedereen weet dat de zij-ingang naar het stembureau leidt. Alie de Jong-Slagter (71) stapt het stemlokaal uit. Altijd heeft ze PvdA gestemd, dus nu ook. „Ik verander niet, ik ben een trouwe kiezer.”

In 2010 haalde de PvdA in dit stembureau bij de gemeenteraadsverkiezingen 13,9 procent van de stemmen, nu 8,5. In 2012 haalde de PvdA in Oosterzee (nu nog gemeente Lemsterland, straks De Friese Meren) 30 procent bij de Kamerverkiezingen.

Oosterzee is van oudsher een rood dorp. De meeste inwoners werkten er in de zuivelfabriek, waarvan de roodstenen fabriekspijp nog als monument overeind staat. Dat mensen ontevreden zijn in het land, begrijpt De Jong-Slagter. „Maar partijen moeten nu eenmaal compromissen sluiten. Ook de PvdA moet water bij de wijn doen en dat begrijp ik goed.”

In het stembureau houdt oud-PvdA-stemmer Alie Wever (56) de aan haar uitgereikte stembiljetten een eindje van zich vandaan. „We hebben hier wel een leesbril liggen”, roepen de dames achter de tafel. Het is vier uur en de kiezers druppelen het café binnen.

Wever komt uit een rood nest en stemde altijd PvdA. Maar vandaag niet. Haar stem gaf ze aan Rinze Visser van de Nieuwe Communistische Partij Nederland (NCPN) – die uiteindelijk één zetel haalt. Het heeft te maken met haar persoonlijke omstandigheden, vertelt ze in het halletje van het café. Een echtscheiding, een ex die geen alimentatie betaalt, ze heeft financiële zorgen. „Visser bood aan mij te helpen en dingen uit te zoeken. Dat doet hij voor meer mensen. Geweldig toch?” Haar neef Jan Wever was ook ooit een trouwe PvdA-stemmer, maar die partij heeft voor hem afgedaan. „De PvdA vergeet de kleine man. Ik heb lokaal gestemd.”

Dat geldt ook voor Douwe Koehoorn. Hij koos voor de Fryske Nasjonale Partij (FNP) die een lijstverbinding heeft met Gemeentebelangen. Koehoorn was altijd een trouw CDA-stemmer, maar mist er nu krachtig leiderschap. „Het CDA waait met alle winden mee en laat ons stikken, de PvdA laat ons stikken en van die idioot van een Pechtold moeten we tot ons tachtigste werken.” Geëmotioneerd: „Het ergert me dat het kabinet vooral de ouderen pakt.”

Theo Rypkema, met baard, snor en pet, treft voor de ingang van zijn stamcafé Auke en Coby Hagen. Zij stemden ook FNP en adviseren hem hetzelfde te doen. Rypkema: „Ik was altijd CDA, maar die hele politiek zegt me eerlijk gezegd niks. Ik heb nu maar FNP gestemd.” Die partij blijkt de grootste te zijn geworden in De Friese Meren, met 9 van de 31 zetels.

Erik Wieringa en zijn vrouw kozen traditiegetrouw ChristenUnie. „We kennen mensen op die lijst persoonlijk.” Wieringa werkt op een wijn- en kaasboerderij in Sint Nicolaasga, waar hij PvdA-leider Samsom afgelopen week trof. „Hij was zeer geïnteresseerd en het was leuk hem te ontmoeten. In het echt is hij veel relaxter. Op de tv komt hij als een kleine pitbull over.” Toch stemde Wieringa niet op hem. „Het christelijk geluid in de politiek vinden we belangrijk.”