Het werd ‘hoog tijd’ dat Rutte naar China komt

Volgens Nederlandse firma’s had premier Rutte eerder naar China moeten gaan. Door gevoelige zaken te mijden wordt hij wel op het hoogste niveau ontvangen.

Als premier Mark Rutte morgenochtend de Grote Hal van het Volk aan het Plein van de Hemelse Vrede binnenloopt voor een ontmoeting met de Chinese premier Li Keqiang passeert hij de glazen schuifdeuren en de „veiligheidslaan” van Koninklijke Boon-Edam, een van de Nederlandse industriële kroonjuwelen.

Honderden miljoenen Chinezen doen hetzelfde als zij kantoren, overheidsgebouwen en vliegvelden met Noord-Hollandse schuifdeuren betreden. „Reken er dus maar op dat wij dat soort details en de ontmoetingen van Rutte met Li en later op de dag met president Xi Jinping op video laten vastleggen. Kunnen we aan onze toekomstige klanten laat zien hoe belangrijk Nederland en dus wij zijn. Je moet in China het Chinese spel spelen”, zegt Willem van de Nes, directeur China van Boon-Edam.

Van de Nes, wiens bedrijf in China marktleider is op gebied van energiebesparende deuren, zegt wat veel Nederlandse ondernemers en diplomaten in China alleen anoniem zeggen: „Het werd hoog tijd dat hij komt.” De voormalige marineman: „Het leek alsof China, en eigenlijk heel, Azië niet op zijn wereldkaart voorkwam. Dat begon toch een probleem te worden.”

Rutte is de enige zittende Europese regeringsleider die nog nooit in China is geweest. Het tweedaagse bezoek aan Beijing – andere steden worden tot chagrijn van de Nederlandse gemeenschapniet aangedaan – is uitsluitend bedoeld om kennis te maken met de nieuwe leiders die de komende tien jaar de tweede economie van de wereld besturen.

‘Gevoelige’ kwesties, zoals aanpak van dissidenten, censuur op internet en onderdrukking van de Tibetaanse cultuur, worden doelbewust gemeden. Zocht Ruttes voorganger Balkenende contact met dissidente schrijvers en advocaten, de premier maakte duidelijk daaraan nu geen behoefte te hebben en dus heeft de Nederlandse ambassade niets voorbereid.

Het feit dat ook Xi Jinping de ontvangst niet beperkt tot ceremonieel handen schudden tegen de achtergrond van een handgeweven mystiek berglandschap, maar de premier trakteert op een diner, is dus een Chinese geste, „een politiek extraatje”, aldus een diplomaat. Los van het feit dat Nederland de tweede EU-handelspartner van China is en Nederland wordt gezien als een waardevolle leverancier van technologie, speelt het mogelijke Nederlandse lidmaatschap van de VN-Veiligheidsraad een rol. China en Nederland nemen bovendien beide deel aan de militaire missie in Mali.

Als Nederland bij internationale instellingen niet over het algemeen pro-Chinese standpunten had ingenomen of als Rutte recent de hand had geschud van de Dalai Lama, zou Xi het bezoek hebben overgelaten aan premier Li. De vraag is of dit „flitsbezoek” (dixit een diplomaat) werkelijk zin heeft. Van de Nes van Boon-Edam en ook Dick de Jongste, directeur/mede-eigenaar van Teesing Industrial Systems hebben een helder antwoord. „Natuurlijk, want het hele punt is ‘er zijn.’’Van de Nes: „Het hele punt is dat in China de politiek in alle geledingen van het bedrijfsleven aanwezig is, zonder politieke steun krijg je niets voor elkaar. De Duitse kanselier Merkel komt elk jaar naar China, zij speelt het spel heel knap, kijk naar de Chinese leiders. Die zijn voortdurend op reis, want ,er zijn telt.”

De Jongste van Teesing („in brandstofoplossingen”) dat in Beijing 70.000 taxi’s ombouwde van diesel naar gas en 500 gastankstations met pijpnetwerken aanlegde: „Ik hoop dat Rutte vanaf nu de zaak systematisch aanpakt en er net als Merkel ook voor zorgt dat hij minstens een keer per jaar in China is.”

Maandenlang was De Jongste dit jaar in onderhandeling over twee nieuwe contracten. „Toen mijn gesprekspartners hoorden dat Rutte werd ontvangen door premier Li en president Xi was alles meteen voor elkaar. Zaterdag tekenen wij de papieren”, glundert hij. Teesing gaat in Chongqing, de zuidwestelijke metropool met 32 miljoen inwoners waar Nederland vorige maand een consulaat opende, 10.000 vrachtwagens ombouwen naar gas en bij Beijing 40 gastankstations aanleggen. ,,Leuk succes, orders van 10 miljoen euro, dat is een kwart van onze totale omzet”, zegt de werktuigbouwkundige.

Niet alleen speelt in China de politiek (de Communistische Partij) een dominante, allesbeslissende rol in de economie, opdrachtgevende bedrijven zijn vaak deel van consortia die staatsbezit zijn of behoren aan families van politieke leiders. „Er is altijd wel een politieke connectie, er is altijd een familielid van een partijleider betrokken, altijd sprake van een vriendje van een vriendje”, verklaart Van de Nes. De Jongste: „Vergeet niet dat de sectoren die voor Nederlandse bedrijven belangrijk zijn – zoals de energie, telecommunicatie en de medische sectoren – allemaal van de staat zijn.”

Het gaat in de contacten op politiek niveau overigens niet alleen om orders, maar ook om het oplossen van problemen als de diefstal van intellectuele eigendommen of vermijden van corruptie. „Ook dat doen de Duitsers door op hoog niveau veel in Beijing te zijn en door veel met elkaar samen te werken beter”, zegt De Jongste.

Rest de vraag of ook de koning die China als kroonprins meermalen bezocht, wordt ingezet. Niet onmiddellijk naar het schijnt, hoewel er wel plannen zijn.