Echt, het komt wel goed

Veel winkels aan de Lijnmarkt moesten dicht. De overlevers zijn hoopvol. „De jeugd breit!”

John Linnenbank, eigenaar van een brillenwinkel: „Mensen kopen bewuster.” Foto Ilvy Njiokiktjien

John Linnenbank (49) somt een paar winkels aan de Utrechtse Lijnmarkt op die het afgelopen jaar moesten sluiten. Tot hij zijn opsomming abrupt staakt. Linnenbank klopt met zijn knokkels op de houten kruk waarop hij zit. „Afkloppen. Dat ’t mij niet overkomt.”

Linnenbank, eigenaar van brillenwinkel Optical Art, heeft al een pand leegstaan, verderop in de straat. Daar wilde hij twee jaar geleden een kinderbrillenwinkel beginnen. Maar na die aankoop brak voor hem pas „de echte crisis” uit. Privé – hij ging scheiden – en financieel. Mensen kopen veel bewuster, zegt hij. „Ze denken langer na, en vervangen alleen nog hun brillenglazen, zonder een nieuw montuurtje eromheen.”

„Maar”, zegt Linnenbank daarna, „in het land der blinden is eenoog koning.” Hij wijst om zich heen, naar de brillen in goudomlijste vitrines, tegen muren met groen strepenbehang. „Mijn klanten komen uit heel Nederland. Van Delfzijl tot Zeeuws-Vlaanderen. Mijn zaak is onderscheidend, en daarom blijft het toch lopen.”

Zijn verhaal is typerend voor dat van veel zelfstandige ondernemers aan de Lijnmarkt. Het gaat niet zo goed, maar het kómt wel goed.

De jeugd gaat weer breien

In 2010 volgde deze krant de Utrechtse winkelstraat om te onderzoeken wat winkeliers van de economische crisis merken. In dat jaar kwamen er winkels bij die hetzelfde jaar alweer verdwenen. Andere ondernemers balanceerden op het randje van een faillissement.

Drie jaar later blijkt dat het snelle verloop heeft doorgezet. Sommige winkels zijn verhuisd naar een andere – goedkopere – plek in de stad, zoals kunstwinkel Samira van egyptoloog Youssef Milad. Anderen hebben hun zaak definitief gesloten.

Er zijn wel winkels die drie jaar geleden niet veel last van de crisis hadden en dat nog steeds niet hebben. Zo is het opvallend druk in wolspeciaalzaak Modilaine. Verkoopster Juup, die er al 22 jaar werkt: „De jeugd gaat weer breien!” Vader en zoon Van Pommeren zien de omzet van hun gelijknamige winkel voor huishoudelijke artikelen nog stijgen. Al zijn er wel dingen veranderd – ook hier wachten klanten langer met kopen en komen ze vaker terug voor advies. Maar daarna, zegt Sebastiaan van Pommeren (30), „kopen ze alsnog.”

Zijn omzet is gehalveerd

Er zijn ook ondernemers die in 2010 al moeite hadden het hoofd boven water te houden. Zoals Wim Heijmans (65), sinds 1984 eigenaar van Foto Patent. Hij moest toen een van zijn zes medewerkers ontslaan en hoopte het daarbij te kunnen laten. Maar een paar maanden geleden heeft hij ontslag aangevraagd voor de rest van zijn personeel, op zijn opvolger Edwin de Jong (41) en één andere medewerker na. „Dat is het moeilijkste wat er is”, zegt Heijmans, die eind dit jaar met pensioen gaat. „Maar het móést.” Sinds het begin van de crisis is de omzet van zijn fotowinkel gehalveerd. Het is een geluk dat De Jong de zaak wil overnemen, nu „iedereen camera’s via internet koopt en de huur van het pand steeds hoger wordt”. Met hun kennis onderscheiden ze zich van de grote ketens.

Daarmee moet Foto Patent het gaan redden, zegt De Jong. „Mensen hebben voldoende geld. Als het vertrouwen terugkomt, hebben ze best een paar tientjes extra over voor onze uitleg en service.”

Iets verderop zit Tailors & Co, voor maatpakken. In 2010 vertelde eigenaar Huib van Schayik enthousiast dat hij, naast zijn vier winkels in Nederland, een filiaal in de VS wilde openen. Maar nu staat Mahbod Tahsini in de winkel. Hij is sinds twee jaar eigenaar. Alleen van deze vestiging – de andere filialen zijn dicht. Hij kocht de zaak midden in de crisis, dacht: „Ik ben pas 24. Als het misgaat, kan ik nog alle kanten op.” De omzet is in 2013 wel wat minder. „Volgend jaar verwacht ik dat het beter gaat.”

Dat denkt Jantien Coerse (43) van kinderkledingwinkel Noahs ook. Haar omzet daalde de laatste jaren met een kwart. Ze moest personeel onstslaan, staat nu zelf zes dagen per week in de winkel. Maar, en ze belt haar man even om het te checken, dit najaar stijgt de omzet weer, een beetje. Coerse: „Echt, ik voel positiviteit.”