De aangekondigde dood in onverwachte en gruwelijke vorm

Foto iGo.nl / Lauren Fortes

In deze maandelijkse rubriek beschouwt Martijn Kleppe, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en gespecialiseerd in persfotografie, bepaalde foto-onderwerpen. Vandaag: de bijna-dood foto van een brand in een windmolen en meer ‘bizarre’ fotomomenten.

Twitter avatar Piet_Kats Piet Kats Er circuleren foto’s via whats app waarop monteur nog levend te zien is op de windmolen Ooltgensplaat. Wis deze foto’s voor ze op 1/2
Twitter avatar Piet_Kats Piet Kats 2/2 internet staan en een onuitwisbare indruk maken bij de arme familie van de man. Ik spreek uit ervaring.Wees wijs en wis ze op je toestel
Twitter avatar Piet_Kats Piet Kats @Franscanon40D @drsYell mn dochter ontving de foto via whatsapp, dus maak je geen zorgen over NSA praktijken.Ik vroeg alleen empathie ivm so

Brand in windturbine

Deze tweets verstuurde motoragent Piet Kats naar aanleiding van een brand in een windturbine in Ooltgensplaat waarbij in oktober van dit jaar twee doden vielen. Iemand maakte een foto van de brand, die vervolgens in omloop kwam en belandde op de lokale nieuwssite iGo.nl. Daarna ging de foto een eigen leven leiden en kwam via via terecht op WhatsApp.

Daar bleef het niet bij. De foto werd doorgeplaatst op de Amerikaanse sociale nieuwssite Reddit.com en fotodeelsite Imgur.com. In Nederland pakte GeenStijl de foto op en noemde het zelfs “de foto van het jaar”. Kleppe noemt de foto “dramatisch”, “tussen twee wieken zien we de silhouetten van de monteurs terwijl ze aan de rand staan van de fel brandende windmolen.”

Inmiddels heeft de fotograaf grote spijt van het maken van de foto. Met dezelfde motivatie als de motoragent wil de fotograaf dat de foto nergens meer wordt gepubliceerd.

‘About to die’-foto’s

Kleppe over de foto:

Voor de nabestaanden zal de foto inderdaad gruwelijk zijn. Maar ook mensen die de monteurs niet kennen zullen geraakt worden door het beeld. Het is wat Barbie Zelizer in haar gelijknamige boek een ‘about to die’ foto noemt. De foto is niet noodzakelijkerwijs gruwelijk om wat we zien.

Maar omdat we weten dat de mannen zullen sterven, zijn we de voyeur geworden van hun aangekondigde dood. Hierdoor worden dit soort foto’s wellicht als nog schokkender ervaren dan de expliciete foto’s van de vele doden van de orkaan op de Filippijnen.

De bijna-dood foto van de twee monteurs past in een lang rij van foto’s waarin wordt vastgelegd hoe mensen de dood recht in de ogen kijken. Vorig jaar publiceerde de Amerikaanse krant de New York Post een foto van een man die op de rails was geduwd en enkele seconden later zou worden gedood door een aanstormende metro.

 

Voorpagina New York Post

Een ander voorbeeld is die van het Colombiaanse meisje dat in 1985 vast zat in de modder na de uitbarsting van een vulkaan, maar nog volledig bij bewustzijn was. Reddingswerkers konden haar niet meer redden waarna ze voor het oog van de camera’s afscheid nam van haar dierbaren en stierf. De beelden gingen de wereld over en de foto van het meisje werd de World Press Photo van 1985.

Het bekendste voorbeeld is wellicht de foto van de man die van één van de torens springt van het World Trade Center na de aanslagen op 11 september 2001. Zijn complete val werd door fotocamera’s vastgelegd.

Kleppe over dit soort foto’s:

We hoeven de mensen op dit soort foto’s niet te kennen om onze grootste angst erop te projecteren. We zien de aangekondigde dood in onverwachte en gruwelijke vorm. De dood die volgens deze foto’s altijd op de loer ligt, jagend op ons ons of erger nog: op onze dierbaren.

Aangezien de maker van de besproken foto niet wil dat de foto van de brandende molen afgedrukt wordt, heeft de redactie ervoor gekozen een andere foto van dezelfde gebeurtenis te plaatsen.

Martijn Kleppe werkt als onderzoeker aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en is gespecialiseerd in persfotografie. Tips en opmerkingen: beeldverhaal@nrc.nl