China geeft alleen aan echte vrienden een reuzenpanda

Ze zijn de publiekstrekkers in dierentuinen: reuzenpanda’s. China geeft ze tijdelijk cadeau aan bevriende naties. De verzorging kost wel veel geld.

Soms is het Chinese buitenlandse beleid zo simpel als een kom met rijst. Wie wil weten hoe goed de relaties van China met een land zijn, moet gewoon het spoor van de zeldzame Chinese reuzenpanda’s naar buitenlandse dierentuinen volgen. Krijgt een bezoekende regeringsleider, zoals bij premier Rutte, tijdelijk een panda cadeau dan weet hij of zij wordt toegelaten tot de kring van strategische dan wel zeer gewaardeerde vrienden.

Onlangs gepubliceerd, nieuw Brits onderzoek naar de Chinese Pandadiplomatie wijst uit dat China sinds 2008 de meest aaibare berensoort alleen aan landen bij wijze van cadeau uitleent als die landen van buitengewoon strategische betekenis zijn. Als Rutte, die vandaag aan een tweedaags officieel werkbezoek begint, van zijn gastheren Li Keqiang en Xi Jinping geen panda krijgt, heeft de Nederlandse premier nog veel te leren op het gebied van de guangxi, de kunst van het vormen van bestendige, wederzijds profijtelijke relaties. Of hij zou China meer moeten bieden.

„Alleen landen met uitzonderlijk belangrijke handelsrelaties die worden gekarakteriseerd door vertrouwen, wederkerigheid, loyaliteit en stabiliteit komen voor een reuzenpanda in aanmerking. Dat geldt ook voor landen die strategische grondstoffen als uranium aan China leveren”, zegt hoofdauteur Kathleen Carmel Buckingham van de Universiteit Oxford.

Al onder Mao gebruikte China het zeldzame dier, dat voorkomt in de zuidwestelijke wildernis, om strategische vriendschappen te bezegelen. Opvolger Deng Xiaoping bedacht het model van de „cadeauleningen”: een bevriend land krijgt een panda onder voorwaarde tijdelijk cadeau en moet het dier na een afgesproken tijd terugzenden naar de Pandacentra in zuidelijk China. Deze termijnen kunnen, als ontvangende landen zich goed gedragen, verlengd worden.

„Nu krijgen buurlanden waarmee speciale vrijhandelsverdragen zijn gesloten tijdelijk panda’s cadeau en er gaan panda’s naar landen waarvan China uraniumoxide, zeer geavanceerde technologie en olie koopt”, vermeldt het onderzoek op de website van de School voor Geografie en Milieu van de Universiteit van Oxford.

Door China goedgekeurde dierentuinen in Frankrijk en Canada, die kernreactorentechnologie aan China leveren, beschikken over panda’s, net als Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zuid-Korea, Singapore en Thailand. De Londense Zoo beschikt niet over een panda, maar de dierentuin van het Schotse Edinburgh wel omdat de Schotten zalm, nucleaire technologie en Land Rovers leveren aan het Chinese leger. Een aanbod aan het Verenigd Koninkrijk werd ingetrokken nadat premier Cameron de Dalai Lama had ontvangen. Duitsland zit na een sterfgeval even zonder panda. België krijgt twee panda’s, voor tien jaar, zo werd in september bekend. Dat leidde meteen tot een binnenlandse rel omdat premier Di Rupo er voor zorgde dat ze naar een dierentuin in Wallonië gaan. Nederland, voor China een strategisch belangrijk land aan de Noordzee, moet dus nog even zijn best doen.

„Het bouwen van de speciale faciliteiten voor de panda’s loopt in de papieren en de dieren eten alleen bamboe. En als een panda door een menselijke fout sterft moet het ontvangende land een boete van een half miljoen dollar betalen”, waarschuwen de onderzoekers. Als de relaties van Rutte met de Chinese leiders Li en Xi te innig worden, kan dat Artis veel geld kosten.

Bij de dierentuinen in het westen zijn de panda’s zeer gewild, want ze vormen belangrijke publiekstrekkers. Dagelijks volgen tienduizenden internetters via het nieuwe 24-uurs Panda-Kanaal de dieren in het Chendu Panda Onderzoekscentrum in de provincie Sichuan. Het door China gefinancierde webkanaal blijkt een enorm succes te zijn en misschien wel China’s meest succesvolle vorm van imagovorming.