Verkiezingen in negen gemeenten Friesland en Zuid-Holland

'Geen woorden maar daden', staat in het Fries op een poster van de VVD in de Friese plaats Grou. Foto ANP / Catrinus van der Veen

De inwoners van negen gemeenten in Friesland en Zuid-Holland gaan vandaag naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Politieke partijen zien in de tussentijdse verkiezingen een belangrijke graadmeter in de aanloop naar de landelijke gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart.

De negen gemeenten, na 1 januari vier gemeenten, stemmen omdat ze binnenkort opnieuw worden ingedeeld en dus nieuwe gemeenteraden nodig hebben. In Zuid-Holland wordt gestemd in de gemeenten Alphen aan den Rijn, Boskoop en Rijnwoude. De laatste twee gemeenten gaan op 1 januari op in Alphen aan den Rijn. Ook in Friesland zijn er dan gemeentelijke herindelingen, waardoor er verkiezingen zijn in de huidige gemeenten Heerenveen, Leeuwarden, Skarsterlân, Lemsterland, Gaasterlân-Sleat en Boarnsterhim. Van deze zes gemeenten blijven er na 1 januari drie over.

Graadmeter voor verkiezingen

De meeste landelijke partijen doen mee aan de verkiezingen, behalve de PVV en 50Plus. De SP doet alleen mee in Alphen aan den Rijn. Het is voor partijen de eerste grote politieke test sinds de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar, schreef onze politiek redacteur Petra de Koning in NRC Handelsblad.

Ook voor het kabinet zijn de herindelingsverkiezingen de eerste electorale test. Met name voor de PvdA, van oudsher sterk in Friesland, staat er veel op het spel. De partij scoort slecht in de peilingen en vreest een gevoelig verlies. Vandaar dat PvdA-leider Diederik Samsom de afgelopen tijd volop campagne heeft gevoerd in Friesland. Ook kopstukken van andere partijen lieten zich zien, onder wie premier Mark Rutte. De Koning:

“De partijen die er in de peilingen niet goed voor staan, naast de PvdA ook de VVD en het CDA, hopen dat de uitslag meevalt. Anders wordt het moeilijker om andere lokale afdelingen te motiveren voor de gemeenteraadsverkiezingen in de rest van het land, komend voorjaar. En als díe slecht uitpakken voor de PvdA – die partij lijkt het hardst te worden afgestraft voor het kabinetsbeleid – kan dat de stabiliteit van Rutte II onderuit halen.”

De rest van Nederland gaat op 19 maart volgend jaar naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. De daaropvolgende stembusgang staat gepland voor 22 mei. Dan worden de 26 Nederlandse leden van het Europees Parlement gekozen.

Bekijk hier het filmpje dat de NOS maakte over de tussentijdse verkiezingen.

Waarom voerden Rutte en Samsom de afgelopen weken campagne in Friesland? Lees hier waarom de herindelingsverkiezingen van vandaag van belang zijn voor de landelijke politiek.