Jaloerse minnaars

Gerrit Holdijk heeft weer toegeslagen. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) gaat zijn best doen om te voorkomen dat winkeliers door verhuurders gedwongen worden op zondag open te gaan. Nota bene in de Tweede Kamer beloofde Kamp vorige week dat hij tegemoet komt aan de SGP-senator. Holdijk had in mei al een meerderheid van de Eerste

Gerrit Holdijk heeft weer toegeslagen. Minister Kamp (Economische Zaken, VVD) gaat zijn best doen om te voorkomen dat winkeliers door verhuurders gedwongen worden op zondag open te gaan. Nota bene in de Tweede Kamer beloofde Kamp vorige week dat hij tegemoet komt aan de SGP-senator. Holdijk had in mei al een meerderheid van de Eerste Kamer achter een motie gekregen van die strekking – hij strijdt met een onverstoorbaar gevoel voor timing. Toen zei Kamp nog dat winkeliers dat zelf maar moesten regelen.

De SGP pakt zijn puntjes: polderaars willen toch niet ethisch polariseren?

Goed, het was niet zo’n klapper als vorig jaar: toen sloeg de 68-jarige jurist uit de Veluwe, die in de Eerste Kamer in zijn eentje de SGP-fractie vormt, een gat van 240 miljoen euro bij Justitie. Hij blokkeerde destijds de verhoging van de griffierechten. Weet u het nog? Holdijk had macht, want zonder zijn stem kon het kabinet-Rutte I, gedoogd door de PVV, niet leunen op een meerderheid in de Eerste Kamer. Over liberalisering van de zondagsopening van winkels durfde dat kabinet niet eens te beginnen. Niemand speelt met Holdijk!

De SGP sprokkelt zijn puntjes bijeen. De partij steunt nu met ChristenUnie en D66 niet alleen het woonbeleid, maar ook het financieel- en sociaal-economische beleid van de VVD-PvdA-coalitie. Maar er is een cruciaal verschil met de situatie onder Rutte I: waar de orthodox-christelijken toen ‘immateriële’ punten binnenhaalden, maken die deze keer geen deel uit van de afspraken. Althans, officieel. In de praktijk blijkt dit een broeierig terrein te zijn: de drie nieuwe ‘vrienden’ van het kabinet loeren als jaloerse minnaars naar aanwijzingen of de ander onder tafel soms iets extra’s heeft binnengehaald in ruil voor steun aan de begrotingen.

Neem de ‘commissie van wijzen’ die de euthanasieregelgeving moet gaan evalueren. Dat was een onverwacht VVD-voorstel, dat minister Schippers (Zorg, VVD) in de Tweede Kamer omarmde. Meteen stonden de woordvoerders van ChristenUnie en SGP te trappelen: als het maar niet tot ruimere normen zou leiden – strenger kon toch ook? Bij D66 was de argwaan omgekeerd: ging de minister soms tijdrekken? Want toeval of niet: de Kamerleden Pia Dijkstra (D66) en Linda Voortman (GroenLinks) hebben juist een initiatiefwet ingediend voor verwijsplicht voor artsen die niet zelf willen meewerken aan euthanasieverklaringen. Er is in principe een progressieve meerderheid in ethische kwesties, met VVD, PvdA, D66 en GroenLinks. Tenzij de regeringspartijen de klein-christelijke partijen hebben beloofd meer rekening met hen te houden. SGP-voorman Kees van der Staaij zinspeelt daar graag op: wie poldert op sociaal-economische onderwerpen, gaat niet polariseren op immaterieel gebied, is zijn mantra.

Maar de vijf vrienden van het herfstakkoord onderhouden complexe relaties op immaterieel gebied. Soms zijn die weer opmerkelijk warm. Kamerlid Gert-Jan Segers van de ChristenUnie werkt aan een initiatiefwet om bezoek aan prostituees strafbaar te stellen. Hij hoopt al lang op steun van de PvdA, en nu is ook minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) welwillend. Maar vorige week stond Segers weer tegenover VVD, PvdA en D66 toen die partijen voorstelden om trouwen in gemeenschap van goederen niet langer de standaardoptie te laten zijn. En de bezuinigingen op de rechtspraak die het kabinet wil – verhoging van de griffierechten (daar zijn ze weer!) en strengere regels voor rechtsbijstand – stuiten weer op bezwaren bij D66, ChristenUnie én, opnieuw, de SGP. Maar die kunnen niets tegenhouden, als bijvoorbeeld het CDA wel steun biedt.

Zo floreert het regeren met wisselende contacten. Voorbij is de tijd dat partijen alles het liefste regelden in een zo dik mogelijk regeerakkoord – de politieke variant van trouwen in gemeenschap van goederen. Nu geldt: je scoort waar het kan en voor de rest pak je ruimte om je te profileren. SGP en ChristenUnie genieten er ook van.