Wilders wil met rechtse alliantie meer invloed in Europa...

Geert Wilders zoekt in Europa samenwerking met klassiek extreem-rechtse partijen, zoals het Franse Front National. In de PVV morren ze over de omslag van de leider.

Illustratie Studio NRC

PVV-Europarlementariërs van het eerste uur weten nog dat in 2009 zelfs de indruk van contact met het Front National gemeden moest worden. De PVV-fractie vroeg destijds nadrukkelijk om andere plaatsen in het Europees parlement, vertelt een PVV’er, zodat Wilders’ troepen de volgelingen van Le Pen tijdens vergaderingen zelfs niet hoefden te zien.

Het paste voortreffelijk bij het imago dat Wilders destijds beoogde. Kritisch op de islam – uiteraard. Extreem-rechts – uiteraard niet. Dus hem in het kamp van het Front National plaatsen was ‘demoniserend’, zei hij in 2007 tegen Het Parool. „Ik heb er echt last van dat ik de in de hoek van extreem-rechts wordt gedrukt.” Vergelijkingen met „Le Pen en dat soort mensen: vreselijk”, aldus de PVV-leider destijds.

Die positie behield hij formeel tot dit voorjaar, toen hij zijn fractie overviel met de mededeling dat hij zich wilde oriënteren op contact met, onder meer, het Front National, Vlaams Belang en de Lega Nord.

Wenkbrauwen van PVV-Kamerleden rezen: de scepsis in de PVV-fractie over deze partijen, en hun soms antisemitische tradities, was door Wilders zelf gezaaid. De PVV was behalve islamkritisch ook uitgesproken pro-Israel. Die combinatie was niet spoorslags uit zijn eigen partij verdwenen.

Korte tijd later maakte Wilders zijn eerste afspraak met Marine Le Pen openbaar. Daarna deed hij hetzelfde met de Oostenrijkse FPÖ-leider Strache. Zo stelde hij sceptici voor voldongen feiten.

Wilders ruimde hiermee lang niet alle ongerief over zijn nieuwe politieke vriendschappen op. Voorlopig kiezen zijn critici ervoor hun klachten niet publiek te maken – zij hebben gezien hoe het onlangs hun collega Bontes verging. Maar de kans dat PVV’ers op termijn uit de fractie vertrekken als hij een samenwerking met Le Pen en FPÖ-leider Strache voortzet, is uitermate groot.

Tegelijk hopen buitenlandse vrienden van Wilders dat de PVV-leider juist een matigende invloed op zijn nieuwe partners zal hebben. Zo zegt de Amerikaanse islamcriticus Daniel Pipes van de denktank Middle East Forum, in het verleden hoogst kritisch over het antisemitisme van Jean-Marie Le Pen, dat „het intellectuele overwicht van Wilders een gunstig effect op radicalere krachten in Europa kan hebben”, aldus Pipes telefonisch vanuit New York.

Pipes haalde in de VS „een bedrag van zes cijfers” op, zei hij in 2010, om Wilders te steunen bij zijn verdediging in het Amsterdamse strafproces wegens haat zaaien. Pipes bestrijdt Wilders’ visie op de islam: volgens de Amerikaan is het een religie, geen ideologie, en is het mogelijk dat gematigde krachten de overhand krijgen in de islam. Tegelijk steunt Pipes ook Wilders’ coalitie met Le Pen c.s., „omdat het belangrijk is dat Europa zijn stem verheft tegen de islamisering”.

Wilders verhief die stem buiten Nederland vooral in de VS. Die optie is voor hem minder aantrekkelijk geworden sinds de flop van het boek dat hij vorig jaar in de VS uitbracht, Marked for Death. Zijn aantrekkingskracht als fondsenwerver in de VS lijkt uitgewerkt. Hoewel hij partij-intimi vorig jaar nog toevertrouwde dat hij een gift van 50.000 euro heeft ontvangen om een tweede anti-Koranfilm (Fitna II) te maken.

Zijn nieuwe Europese vrienden, die het gemunt hebben op een anti-EU-agenda, willen vooral gebruikmaken van zijn internationale bekendheid. Voor Wilders heeft die internationale waardering bovendien het gunstige effect dat hij het interne gemor kan smoren.

Dat gemor wordt, behalve door kritiek op zijn omgang met partijen die hij vroeger zelf als fout bestempelde, vooral veroorzaakt door zijn interne omgang met collega's en medewerkers.

Uit email-verkeer, in het bezit van deze krant, blijkt dat de partijleider zich geregeld woedend uitlaat over de pietluttigste details. En medewerkers met eigen politieke functies moeten belangrijke vergaderingen afzeggen omdat Wilders hun aanwezigheid in de Kamer opeist.

De paradox is dat de Europese verkiezingen voor veel PVV’ers ook een mogelijke uitweg zijn; zij hopen met een verkiesbare plaats op de Europese lijst onder de dagelijkse omgang met Wilders uit te komen. Oud-PVV-Kamerleden hopen hun carrière in Europa voort te zetten nadat die werd afgebroken door het teleurstellende resultaat bij de Kamerverkiezingen vorig jaar.

Hoe groot de nood is bij sommige oud-Kamerleden bleek onlangs, toen een van hen werd betrapt: het betreffende oud-Kamerlid, dat zich had gekandideerd voor het Europees Parlement, bleek onder een valse naam roddelmails uit de partij aan Wilders te hebben gestuurd. Uit onderzoek naar haar IP-adres kon vervolgens haar identiteit worden vastgesteld. Zij stuurde de mails om concurrerende kandidaten in een kwaad daglicht te stellen.

Intern wordt overigens verwacht dat ook de Kamerleden Van Dijck en Fritsma oren hebben naar een overstap naar Brussel. De laatste is volgens sommigen ook een geschikte lijsttrekker. Tegelijk staat vast dat veel van de zittende PVV-Europarlementariërs het veld moeten ruimen.

Of Wilders zelf op die lijst zal staan, als lijsttrekker dan wel -duwer, blijft intussen voer voor interne speculatie. Al zou het niemand verbazen wanneer hij zich, net als in 2009, kandideert met de randvoorwaarde dat hij niet daadwerkelijk in het Europees parlement zitting neemt.

Voor hem is er in feite maar één oplossing om onder de miezerige ellende in de eigen partij uit te komen: zichzelf, met behulp van Le Pen, positioneren als een internationaal beeldbepalende strijder tegen de EU.

Het plan daarvoor heeft hij klaar. Later dit jaar kan hij onderzoek presenteren dat hij deze zomer bestelde bij het Britse onderzoeksbureau Capital Economics over de kosten van een Nederlandse uittreding uit de EU. De uitkomst staat vast. „I am pretty confident that we will show that an exit will be a net benefit to The Netherlands”, mailde het bureau 13 mei Wilders.