Waarom partijleiders in Friesland waren: herindelingsverkiezingen

Een poster van de VVD in de Friese plaats Grou. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Waarom voerden Rutte en Samsom de afgelopen weken campagne in Friesland? In het noorden van het land en in Alphen aan den Rijn zijn de stembussen morgen geopend. Dan zijn namelijk de herindelingsverkiezingen. Lees hier waarom dat van belang is voor de landelijke politiek.

De zogeheten herindelingsverkiezingen worden gehouden omdat er vier nieuwe gemeenteraden nodig zijn. Voor drie fusiegemeenten in Friesland en één in Alphen aan den Rijn. De meeste landelijke partijen doen mee aan de verkiezingen, behalve de PVV en 50Plus. De SP doet alleen mee in Alphen aan den Rijn. De partij vindt de afdelingen in de Friese gemeenten nog niet goed genoeg. Uiteraard doen ook lokale partijen doen mee aan de verkiezingen.

Een poster van de VVD in de Friese plaats Grou. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Zijn de verkiezingen ook landelijk van belang?

In zekere zin wel. Het is voor partijen de eerste grote politieke test sinds de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar, schreef onze politiek redacteur Petra de Koning in NRC Handelsblad:

“De partijen die er in de peilingen niet goed voor staan, naast de PvdA ook de VVD en het CDA, hopen dat de uitslag meevalt. Anders wordt het moeilijker om andere lokale afdelingen te motiveren voor de gemeenteraadsverkiezingen in de rest van het land, komend voorjaar. En als díe slecht uitpakken voor de PvdA – die partij lijkt het hardst te worden afgestraft voor het kabinetsbeleid – kan dat de stabiliteit van Rutte II onderuit halen.”

Juist voor de PvdA zijn de resultaten in Friesland een belangrijke test. Voor de PvdA is Friesland nóg belangrijker dan voor de andere partijen, schrijft de Koning.

“Wethouder en PvdA-lijsttrekker in Leeuwarden Henk Deinum zegt: „Deze provincie is de bakermat van de sociaal-democratie. Vergeet niet: Pieter Jelles Troelstra komt hiervandaan.” Hij was oprichter van de Sociaal-Democratische Arbeiderspartij, voorloper van de PvdA. Tel erbij op: de SP doet niet mee. Als je zelfs dan nog verliest in dit linkse bolwerk, verlies je meteen heel ernstig. Als je wint (of niet verliest), kun je zeggen: de weg omhoog is ingezet.”

Vandaar dat Friesland de afgelopen weken overspoeld werd door landelijke kopstukken uit de politiek. Diederik Samsom, Mark Rutte, Bram van Ojik, Alexander Pechtold, Arie Slob, Sybrand van Haersma Buma.

Premier Rutte op campagne in Leeuwarden. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Opkomst is altijd lager

Toch zijn de lokale verkiezingen slechts een graadmeter voor hoe de winden waaien bij de landelijke politiek. Specifieke lokale belangen spelen altijd mee en lokale partijen spelen een grote rol. Bovendien is de opkomst altijd veel lager dan bij landelijke verkiezingen.

De volgende gemeenteraadsverkiezingen zijn op 19 maart 2014.

Fractievoorzitter van de ChristenUnie Arie Slob in Joure. Foto ANP / Michael Kooren