Tsjeljabinskrots is klein kruimeltje van 1999 NC43

Medewerker astronomie

De meteoriet die op 15 februari op grote hoogte boven de Russische stad Tsjeljabinsk explodeerde, was een brokstuk van een planetoïde die al miljoenen jaren lang periodiek in de buurt van de aarde komt. Uit een reconstructie van het traject van de meteoriet in de atmosfeer kon zijn baan in het zonnestelsel worden afgeleid. Drie groepen onderzoekers publiceerden erover in Nature en Science.

De meteoriet verscheen als een superheldere vuurbol aan de ochtendhemel boven Tsjeljabinsk. Hij explodeerde boven een vrij dichtbevolkt gebied en produceerde een schokgolf die tot in de wijde omgeving grote schrik en schade veroorzaakte. Mensen werden omver geblazen en duizenden vensterruiten sneuvelden. Ook meetinstrumenten op aarde en in satellieten hebben de inslag geregistreerd. Zo kon worden gereconstrueerd wat zich in de atmosfeer afspeelde en waar de meteoriet vandaan kwam.

De vuurbol werd voor het eerst gesignaleerd op een hoogte van 97 kilometer, waar hij met een snelheid van 19 kilometer per seconde schuin de atmosfeer binnendrong. Tussen 45 en 30 kilometer hoogte viel hij uiteen in zo’n twintig stukken die verder fragmenteerden. De eindexplosie, een vuurbal dertig maal zo helder als de zon, vond plaats op 27 kilometer hoogte. Totale reistijd: nog geen 14 seconden.

Tijdens de luchtexplosie kwam een hoeveelheid energie vrij die vergelijkbaar is met de ontploffing van 500.000 ton TNT. Daarmee was deze explosie de krachtigste boven land sinds de meteorietinslag in 1908 boven Siberië, met een kracht tussen 5.000.000 en 15.000.000 ton TNT.

De onderzoekers hebben uit de snelheid en explosie-energie afgeleid dat de binnendringer 12.000 ton moet hebben gewogen en 18 tot 20 meter groot was. Driekwart verdampte tijdens de tocht door de dampkring, de rest viel in stof uiteen. Slechts een paar ton bereikte in vaste vorm de aarde.

De astronomen hebben uit de samenstelling van die fragmenten afgeleid dat die 1,2 miljoen jaar geleden uit de planetoïde werd losgemaakt. Door een botsing met een andere planetoïde of, als 1999 NC43 een heel losse structuur heeft, tijdens een passage langs de aarde of Venus. Mogelijk zijn er meer brokken uit deze planetoïde vrijgekomen en komen die nog steeds langs de aarde. Totdat een van hen opnieuw onze planeet treft.