Toch wel nuttig weekendje

Het bezoek van koning Willem-Alexander heeft de relatie met Rusland verbeterd Dat was ook wel nodig na diverse incidenten Vooral koningin Máxima en Shell zorgden ervoor dat alles soepel verliep

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima afgelopen zaterdag voor aanvang van het concert van het Koninklijk Concertgebouworkest in het Tsjaikovski Conservatorium in Moskou. Foto ANP

Verslaggever

De lucht tussen Den Haag en Moskou is enigszins opgeklaard. Toch blijven een paar stevige kwesties voor problemen zorgen. Dat lijkt het resultaat van het tweedaags koninklijk bezoek aan de Russische hoofdstad.

Het koninklijk bezoek en het diner met president Vladimir Poetin heeft een algehele sfeerverbetering gebracht, zei minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) zaterdag. „Beide partijen hebben duidelijk te kennen gegeven een streep onder de incidenten te willen zetten, en de bilaterale betrekkingen op een positieve manier voort te zetten.” Het koninklijk bezoek heeft voor die sfeerverbetering „absoluut meerwaarde gehad”, aldus Timmermans.

Zelf heeft de minister daar ook aan bijgedragen. Timmermans zat tijdens het diner in het Kremlin, vrijdagavond, vlakbij Poetin. „Ik zat tegenover hem en we hebben het over een heleboel dingen gehad”, zei Timmermans. Hij spreekt goed Russisch door zijn tijd als diplomaat in Moskou. Omdat de koning met een tolk naast de Russische president zat, is er volgens ingewijden een gerede kans dat de politieke gesprekken (Timmermans-Poetin) en ceremoniële gesprekken (Willem-Alexander-Poetin) in de praktijk door elkaar liepen.

Ondanks de algehele sfeerverbetering bleek er weinig vooruitgang te zijn geboekt op de concrete issues die voor een verslechtering van de betrekkingen hadden gezorgd. Timmermans had ervoor gekozen zich vooral te concentreren op de kwestie-Greenpeace en de mishandeling van diplomaat Onno Elderenbosch.

Homorechten, waar juist in de aanloop naar het bezoek veel over te doen was geweest, kwamen minder aan de orde. „Een heel goede keuze van de minister”, reageert Tweede Kamerlid Harry van Bommel van de SP. Enkele weken geleden was hij nog voor het schrappen van het bezoek van de koning. „Alleen Greenpeace en de diplomatenkwestie zijn echte bilaterale zaken die nu voorrang verdienen. Ik ben blij dat de minister – en ik kreeg de indruk ook de koning – dit punt hebben doorgezet.”

Minister Timmermans toonde zich zaterdag echter weinig gerust op een snelle terugkeer van Greenpeace-activisten uit de Russische gevangenis. „Voor mij is er geen sprake van rust en tevredenheid zolang de Greenpeace mensen nog achter de tralies zitten”, zei hij zaterdag. Beide partijen hebben afgelopen weekend nog eens hun politieke en juridische posities uiteengezet. „Daar zullen we niet op heel korte termijn een streep onder kunnen zetten”, aldus Timmermans.

Wat betreft de zaak-Elderenbosch had Timmermans al eerder gezegd dat hij de indruk had dat de Russische autoriteiten de gewelddadige overval op de diplomaat, „grondig en serieus aanpakken”. Daar had hij zaterdag niet veel aan toe te voegen. Koning Willem-Alexander en koningin Máxima hebben Elderenbosch zaterdag „een hart onder de riem gestoken”, zo vertelde Timmermans.

Het koninklijk bezoek kon vrijdagavond en zaterdag in een betrekkelijk goede sfeer verlopen doordat er ook van Nederlandse kant geen opvallende of afwijkende initiatieven werden ondernomen. Koning Willem-Alexander, duidelijk gespannen bij binnenkomst in het Kremlin, volgde strak het script voor staatshoofden waarbij de gast zijn gastheer bedankt voor de uitnodiging en uitziet naar verdere samenwerking. Een dag later, te midden van meegereisde topmensen van de handelsmissie, toonde hij zich duidelijk ontspannener met de nodige grappen over het gebrek aan vrouwen in het gezelschap.

Zijn hooggehakte echtgenote die vrijdagavond hoog boven Poetin uittorende, oogstte met haar verschijning, zoals vaker, uitbundige lof in de buitenlandse pers. Zaterdag trok Máxima, tussen al het blauw van de zakenmannen, met een felrood outfit opnieuw veel aandacht naar zich toe.

Ook voor het Koninklijk Concertgebouworkest, waarvan Máxima beschermvrouwe is, werd het uiteindelijk business as usual. Altviolist Vincent Peters zei eerder actie te willen van zijn orkest, ter afkeuring van een antihomowet die afgelopen zomer is ingevoerd. Zaterdag bleek daar tijdens het concert echter niets meer van. Werken van Beethoven en Richard Strauss werden voor een enthousiast publiek in het Tsjaikovski Conservatorium degelijk uitgevoerd.

Voor zover er nog gedoe achter de schermen is geweest bij het Concertgebouworkest, was dat vooral van financiële aard, zo vertelde een diplomaat zaterdag. Nederland en Rusland konden het lange tijd niet eens worden over de kostendeling van het zeer dure optreden. Royal Dutch Shell, dat grote belangen heeft in Rusland, „heeft toen de rekening met het resterende bedrag van tafel gepakt en betaald”, aldus de diplomaat die geen bedrag wilde noemen.

Een woordvoerder van Shell, aanwezig bij het bezoek in Moskou, bevestigt de bijdrage, maar beschouwt die meer als reguliere sponsoring. Ook hij wil geen bedrag noemen. „We wisten niet dat er hierover gedoe is geweest tussen Nederland en Rusland”, zegt hij . „Voor ons als sponsor was het gewoon een uitgelezen kans om een van de beste orkesten ter wereld te steunen.”