Steun voor kritiek op wetenschap

Brede steun voor aanpak van perverse publicatieprikkels en verzwakt onderwijs.

De publicatiedruk op wetenschappers is in een aantal disciplines doorgedraaid. Ze worden te zeer beloond op basis van het aantal publicaties, bij voorkeur in toptijdschriften. Dat zegt president Hans Clevers van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). Hij vindt dat er in Nederland een nieuwe manier moet worden bedacht om de kwaliteit van wetenschappelijk onderzoek te beoordelen. Nu wordt vooral kwantiteit beloond.

Clevers zei dat afgelopen vrijdag tijdens het eerste congres van de nieuwe Nederlandse beweging Science in transition. De initiatiefnemers hiervan vinden dat het wetenschappelijk bedrijf vol perverse prikkels en systeemfouten zit en aan een ingrijpende hervorming toe is.

Ook Karl Dittrich, voorzitter van de Vereniging van Universiteiten (VSNU) vindt de publicatiedruk te hoog geworden en pleit voor een ander beoordelingssysteem. Datzelfde zei André Knottnerus, voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Omdat wetenschappers primair beoordeeld worden op het aantal publicaties, knippen ze hun resultaten op. „In mijn vak, de geneeskunde, verschijnen jaarlijks 1 miljoen publicaties. Niemand krijgt dat nog gelezen.”

Tijdens het congres werd verder veelvuldig gepleit voor een herwaardering van het academisch onderwijs. De laatste decennia zijn beloning en carrièrekansen verschoven van het geven van onderwijs naar het doen van onderzoek. Maar het universitaire onderzoeksbudget hangt deels nog samen met het aantal studenten dat een universiteit trekt. „Dat is enorm pervers”, zegt Hans Clevers van de KNAW. Het leidt ertoe dat universiteiten zo veel mogelijk studenten proberen te trekken. „Daarvoor stampen ze nieuwe populaire studies uit de grond die 18-jarigen aanspreken, en die heel makkelijk te halen zijn.” Deze trend holt de kwaliteit van academisch onderzoek uit, zegt Clevers. Hij vindt dat het geven van onderwijs weer meer gewaardeerd moet worden.